Αρχιτεκτονική ανάλυση του Ξενία Ναυπάκτου

Μυριάνθη Μουσά   ΜΑ  Ε.Μ.Π.  Αρχιτέκτων Μηχανικός
Νίκος Τσίμας   ΜΑ  Ε.Μ.Π.  Αρχιτέκτων Μηχανικός

Δίκτυο Ξενία
Αρχιτεκτονική ανάλυση του Ξενία Ναυπάκτου
Απρίλιος 2009

    Τα ξενοδοχεία “Ξενία” αποτελούν έκφραση μιας Ελληνικής Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής διεθνώς αναγνωρισμένης. Λόγω της αρχιτεκτονικής τους αξίας, του σημαντικού ρόλου που έπαιξαν στην ανάπτυξη του τουρισμού ενός κράτους που ανασυγκροτείται μετά από ένα παγκόσμιο πόλεμο και έναν εμφύλιο, κατά συνέπεια τη συμβολή τους στην ανάπτυξη της οικονομίας σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, του γεγονότος ότι λειτούργησαν ως κοινωνικοί πυκνωτές για τις τοπικές κοινωνίες, τα “Ξενία” ανήκουν στη σύγχρονη αρχιτεκτονική και πολιτιστική κληρονομιά και αποτελούν κομμάτι της ιστορίας της χώρας.

    Πρόκειται για τη σημαντικότερη παραγωγή δημοσίων κτιρίων μεταπολεμικά. Στις αρχές του 50' ο νεοσύστατος Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού (Ε.Ο.Τ.) ξεκινά το πρόγραμμα των Ξενία, στο πλαίσιο της προσπάθειας ανάπτυξης του τουρισμού και τη δημιουργία “πρότυπων ξενοδοχειακών μονάδων” υψηλών προδιαγραφών για τους ιδιώτες επιχειρηματίες, που θα προσελκύσουν επισκέπτες από όλον τον κόσμο σε ενδιαφέροντες τόπους με ελλειπή ή ανύπαρκτη μέχρι τότε υποδομή.
    Το 1950 ο Χαράλαμπος Σφαέλος ξεκινά την υλοποίηση του προγράμματος ως διευθυντής των Τεχνικών Υπηρεσιών του Ε.Ο.Τ. (μέχρι το 1958). Από το 1957 (έως το 1967) ο Άρης Κωνσταντινίδης προΐσταται της Υπηρεσίας Μελετών, συγκεντρώνει γύρω του μια επίλεκτη ομάδα νέων αρχιτεκτόνων
(Ι. Τριανταφυλλίδης, Γ. Νικολετόπουλος, Φιλ. Βώκος, Κ. Σταμάτης, Διον. Ζήβας, Αικ. Διαλεισμά κ.α.) και δημιουργεί ένα “εργαστήριο αρχιτεκτονικής” υπεύθυνο για τον σχεδιασμό και την κατασκευή των Ξενία.
    Ο Άρης Κωνσταντινίδης θεωρείται ο σημαντικότερος σύγχρονος Έλληνας Αρχιτέκτονας, πρωτοπόρος της ελληνικής έκφρασης του μοντέρνου κινήματος, που με το έργο και το λόγο του ενέπνευσε “σχολές” στην Ελληνική Αρχιτεκτονική.
    Με το πρόγραμμα Ξενία κατασκευάζονται 40 περίπου κτήρια που αποτελούν ένα Δίκτυο. Περιλαμβάνει ξενοδοχεία, μοτέλ, τουριστικά περίπτερα κ.α. που βρίσκονται σε αρχαιολογικούς χώρους (πχ Ολυμπία), στα νησιά (πχ Άνδρος, Μύκονος), κατά μήκος οδικών αξόνων (πχ το Ξενία Ναυπάκτου), ιαματικές πηγές (πχ Υπάτη) και λοιπούς προορισμούς τουριστικού ενδιαφέροντος. Τα οικόπεδα που επιλέγονται για την ανοικοδόμηση των Ξενία βρίσκονται στο καλύτερο σημείο του κάθε τόπου βάσει θέας, σωστού προσανατολισμού, προσβασιμότητας και μορφολογίας του εδάφους. Τα Ξενία απευθύνονται στους τουρίστες, τους διερχόμενους οδικώς, την τοπική κοινωνία ως χώροι κοσμικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων, τόποι συνάντησης των κατοίκων με τους φιλοξενούμενούς τους.
    Η μελέτη για κάθε νέο ξενοδοχείο βασίζεται: 
1.    στην επιλογή του οικοπέδου, ανάλογα με τη θέα, την πλαστικότητα του εδάφους, τον προσανατολισμό του οικοπέδου, το κλίμα της περιοχής
2.    στην ουσιαστική μελέτη μιας τοπικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής ως σύνθεση χώρων και όγκων, χωρίς την επιφανειακή διακόσμηση
3.    σε συγκεκριμένο κτιριολογικό πρόγραμμα που καλείται να επιλύσει τις τουριστικές ανάγκες και δυνατότητες του κάθε τόπου
    Ως κοινά χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής των Ξενία θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε: την ένταξη στο τοπίο, τη βέλτιστη δυνατή λειτουργική οργάνωση των κατόψεων, την ταύτιση του λειτουργικού με τον κατασκευαστικό κάνναβο, τη λιτότητα της έκφρασης, τη διάκριση των δημόσιων από τις πιο ιδιωτικές λειτουργίες, τη σύνδεση του μέσα με το έξω σε ένα οργανικό σύνολο, την οργάνωση της κίνησης, την τυποποίηση των όμοιων χώρων, την οργάνωση των δωματίων σε πτέρυγες,  την τυποποίηση του δωματίου, τη χρήση υλικών με τη μεγαλύτερη δυνατή κατασκευαστική και μορφολογική συνέπεια, την κατασκευή χαμηλού κόστους, τη διαμόρφωση των υπαίθριων χώρων, την πρόβλεψη για τη στάθμευση των αυτοκινήτων. Ο σχεδιασμός ξεκινούσε από το θέμα της ένταξης και έφτανε μέχρι τις κατασκευαστικές λεπτομέρειες κουφωμάτων ή και το σχεδιασμό λειτουργικού εξοπλισμού: έπιπλα, φωτιστικά. Ο Αρχιτέκτονας μπορεί να επιμελείται ακόμη και τα γλυπτά ή τους πίνακες που κοσμούν τον χώρο.
    Τα υλικά που επιλέγονται συνήθως είναι ένας συνδυασμός σύγχρονων και παραδοσιακών υλικών που προσφέρει ο τόπος. Αναγκαστικά η χρήση σύγχρονων υλικών προδικάζει νέα και διαφορετική μορφολογία. Ο φέροντας οργανισμός είναι από μπετόν αρμέ, που επιτρέπει την τυποποίηση ορισμένων βασικών στοιχείων της κατασκευής. Η επιλογή γίνεται για οικονομικούς και κατασκευαστικούς λόγους. Το οπλισμένο σκυρόδεμα μένει συνήθως ανεπίχριστο ως έκφραση της ειλικρίνειας της κατασκευής. Οι τοίχοι πλήρωσης είναι από επιχρισμένη οπτοπλινθοδομή. Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου χρησιμοποιούνται πέτρινες λιθοδομές με τοπικό αρμολόγημα ή και επενδύσεις από πέτρα. Τα χρώματα που χρησιμοποιούνται είναι τα λεγόμενα πολυγνώτια (το χονδροκόκκινο, η ώχρα, το λευκό, το μαύρο).
    Τα Ξενία σχεδιάζονται με συγκεκριμένους στόχους, από ανθρώπους με κοινή αρχιτεκτονική αντίληψη. Οι αρχιτέκτονες δημιουργούν λαμβάνοντας υπόψη τις κοινές κατευθύνεις, όμως όπως είναι  φυσικό το κάθε έργο διαφοροποιείται σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες του συγκεκριμένου κτιριολογικού προγράμματος, τις κλιματικές συνθήκες και τις προσωπικές αναζητήσεις του κάθε αρχιτέκτονα.
    Στα 50 περίπου χρόνια που έχουν περάσει από την αρχή της υλοποίησης του προγράμματος μέχρι σήμερα, τα Ξενία γνωρίζουν από περιόδους ακμής μέχρι την εγκατάλειψη. Λειτουργούν ως κοινωνικοί πυρήνες γύρω από τους οποίους αναπτύσσεται η κοσμική ζωή του τόπου, αποτελούν δημοφιλή τόπο διαμονής προσώπων του δημοσίου βίου της εποχής, γίνονται τόποι συνάντησης της τοπικής κοινωνίας με τους ξένους τουρίστες. Με την έλευση της Χούντας, ο Άρης Κωνσταντινίδης παραιτείται από τη θέση του στον Ε.Ο.Τ. ως ένδειξη της αντίθεσής του με το καθεστώς, ξεκινά η προώθηση του “μαζικού τουρισμού”, τα αποτελέσματα του οποίου σήμερα είναι εμφανή σε κάθε τουριστικό προορισμό του τόπου μας, και αρχίζει η απαξίωση των Ξενία. Η διαχείριση των Ξενία άλλοτε παραχωρείται από τον Ε.Ο.Τ. με μίσθωση σε ιδιώτες επιχειρηματίες με δυσμενείς για τα έργα συμβάσεις, χωρίς όρους ή προϋποθέσεις συντήρησης και επισκευής, άλλοτε παραμένουν υπολειτουργώντας στον Ε.Ο.Τ. μέχρις ότου η λειτουργία τους γίνει ζημιογόνος οπότε εγκαταλείπονται, ερημώνουν και αρχίσουν να καταστρέφονται. Με την έλευση της παρακμής τα Ξενία περνούν στη δικαιοδοσία της Ανώνυμης Εταιρίας Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα. Η ΕΤΑ προσπαθεί επειγόντως να τα ξεφορτωθεί, ακολουθώντας την άτυπη επιθυμία της πολιτείας απέναντι σε όλα τα Ξενία που προσβλέπει στη συστηματική απαξίωση των κτιρίων, την κατεδάφισή τους και την “αξιοποίηση” των οικοπέδων, τα οποία λόγω της θέσης τους έχουν μεγάλη εμπορική αξία.
    Σήμερα τα Ξενία, τα κιτρικά έργα του Ε.Ο.Τ. που προήγαγαν την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα όπως γράφει ο Π. Μιχελής, επίσης σημαντικός Έλληνας Αρχιτέκτονας, τα αρχιτεκτονικά έργα που εκπροσωπούν την ελληνική έκφραση του Μοντέρνου κινήματος, τα κτίρια που αποτελούν αντικείμενο μελέτης των σπουδαστών της Αρχιτεκτονικής ως προς τις συνθετικές τους αρχές, την ένταξη στο τοπίο και τη σχέση με την παράδοση του τόπου, δηλαδή είναι σημαντικό κομμάτι της Ελληνικής Αρχιτεκτονικής Παιδείας, είναι εγκαταλελειμμένα. Σε κάποια από αυτά η πολιτεία δεν περίμενε τη φθορά του χρόνου να ολοκληρώσει το έργο της. Με συνοπτικές διαδικασίες κατεδαφίζονται το Μοτέλ Ξενία στο Ηράκλειο, το Ξενία Χανίων, το Ξενία Ιωαννίνων. Άλλα όπως το Ξενία της Άνδρου εγκαταλελειμμένο καταστρέφεται. Ορισμένα όπως το Ξενία στον Πόρο ή το Ξενία Μυκόνου επαναλειτουργούν ως ξενοδοχεία ύστερα από ανασκευές και προσθήκες. Σε άλλες περιπτώσεις  αλλάζουν χρήση όπως το Ξενία Ι της Ολυμπίας που γίνεται Δημαρχείο και το Ξενία Ρεθύμνου που μετατρέπεται σε φοιτητική εστία. Δυστυχώς οι επεμβάσεις και οι προσθήκες γίνονται χωρίς να προηγηθεί μια εκτενής μελέτη, με αποτέλεσμα να ανατρέψουν τις συνθετικές αρχές και να αλλοιώσουν την αρχιτεκτονική ταυτότητα του έργου.
    Τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει μια σημαντική προσπάθεια διάσωσης και αναβίωσης του Δικτύου Ξενία με πρωτοβουλία του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων και την στήριξη πολιτών του τόπου. Με πρωτοβουλία μιας κίνησης πολιτών, αυτής της πόλης της Ναυπάκτου, πραγματοποιείται και η σημερινή συζήτηση με θέμα το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον αυτού του ιδιαίτερου κτηρίου. Η σύντομη αρχιτεκτονική ανάλυση που ακολουθεί έχει σκοπό να προσεγγίσει τις βασικές συνθετικές αρχές του σχεδιασμού του από τον αρχιτέκτονα Παναγή Μανουηλίδη και το συσχετισμό τους με τις γενικές αρχές σχεδιασμού του δικτύου Ξενία, φανερώνοντας στοιχεία του χαρακτήρα του κτηρίου και του περιβάλλοντός χώρου του. 
   Όπως ήδη αναφέρθηκε, η επιλογή του οικοπέδου με κριτήρια τη θέα, τον προσανατολισμό, την προσβασιμότητα και τη μορφολογία του εδάφους, αποτελούσε σημαντικό γεγονός που επηρέαζε σε μεγάλο βαθμό το σχεδιασμό. Στην περίπτωση του Ξενία Ναυπάκτου, το οικόπεδο με αρχικό εμβαδόν 15.238 τ.μ., δεν επιλέχθηκε από τον ΕΟΤ αλλά δωρίστηκε από τον Γεώργιο Αθανασιάδη Νόβα, ο οποίος είχε διαμορφώσει εκεί έναν πλούσια δενδροφυτεμένο κήπο, το λεγόμενο “περιβόλι” του.  Η δωρεά αυτή προσθέτει στο Δίκτυο Ξενία ένα οικόπεδο στο κέντρο της πόλης της Ναυπάκτου, που όχι μόνο πληροί τις προϋποθέσεις που είχαν θέσει οι εμπνευστές του, αλλά θέτει και το ζήτημα της σχέσης ενός κτηρίου με τη φύση εντός ενός αστικού σχηματισμού, αφού χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη εγγύτητα τόσο στην παραλία όσο και στο ιστορικό και κοινωνικοοικονομικό κέντρο.
   Μετά τη δωρεά του Νόβα, πραγματοποιείται πιθανότατα σε δυο φάσεις ο σχεδιασμός ενός ξενοδοχείου β κατηγορίας με 48 δίκλινα δωμάτια εμβαδού 2.879 τ.μ. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατασκευαστικές τομές λεπτομερειών που κατατέθηκαν το 1966, φέρουν την υπογραφή του Άρη Κωνσταντινίδη ως προϊστάμενου των  τεχνικών υπηρεσιών του ΕΟΤ και του Κλέωνα Κραντονέλλη, ως διευθυντή. Άλλα σχέδια που βρέθηκαν είχαν κατατεθεί στον ΕΟΤ το 1975, ένα χρόνο πριν την εγκατάσταση του εργολάβου στο οικόπεδο, ενώ το 1980 εγκρίνεται η κηποτεχνική διαμόρφωση με συντάκτη τον Δ. Βαζάκα και στη συνέχεια υλοποιείται εν μέρει. Στο υπόμνημα του σχεδίου αυτού αναφέρονται 78 είδη δέντρων, θάμνων και αναρριχητικών φυτών με ιδιαίτερη πυκνότητα στις πλευρές του οικοπέδου που γειτονεύουν με δρόμους, ενώ εκτός από τη φύτευσή τους προτείνεται η δημιουργία πλακόστρωτων μονοπατιών που ορίζουν τη διαδρομή από το ξενοδοχείο προς την παραλία. Το νέο ξενοδοχείο δέχεται τους πρώτους του επισκέπτες τη δεκαετία του 80 και ο σχεδιασμός του δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συνύπαρξη τουριστών και ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας, αφού οι κοινόχρηστοι χώροι του -όπως για παράδειγμα ο χώρος εκδηλώσεων- υπερκαλύπτουν τις ανάγκες που δημιουργεί η δυναμικότητα του ξενοδοχείου και είναι σαφές ότι απευθύνονται και στους ντόπιους κατοίκους.   
   Η οργάνωση του κτηρίου βασίζεται στη διάκριση τριών λειτουργικών ενοτήτων, με την καθεμιά να συγκροτεί κι έναν διακριτό όγκο. Ο χώρος εισόδου, η reception, η αναμονή, το bar και η αίθουσα εκδηλώσεων συνιστούν την πρώτη ενότητα που οργανώνεται σε κάτοψη σχήματος Γ. Η reception και η αίθουσα αναμονής τοποθετούνται στο ένα άκρο του Γ αποκτώντας κεντροβαρική θέση στη συνολική σύνθεση, ενώ η αίθουσα εκδηλώσεων βρίσκεται στο βόρειο άκρο του οικοπέδου, χαρακτηριζόμενη από σχετική αυτονομία. Τη δεύτερη ενότητα αποτελεί η πτέρυγα των δωματίων, η οποία αναπτύσσεται κατακόρυφα σε τρία επίπεδα και διακρίνεται από τις υπόλοιπες τόσο λόγω του ύψους της όσο και μέσω της χρήσης κεραμοσκεπής. Τα δωμάτια βρίσκονται στο δεύτερο και τρίτο επίπεδο και τοποθετούνται εκατέρωθεν ενός επιμήκους διαδρόμου οργανωμένα σε ζευγάρια με κοινό φωταγωγό στο wc,  ενώ στο πρώτο επίπεδο διαμορφώνεται χώρος pilotis, ο οποίος συνδέεται με τους ορόφους μέσω μιας υπαίθριας σκάλας. Υπαίθρια σύνδεση είχε προταθεί και για την επικοινωνία της πρώτης με την τρίτη λειτουργική ενότητα ∙ ένας υπαίθριος διάδρομος θα επέτρεπε την πρόσβαση από την αίθουσα αναμονής προς το σαλόνι, την τραπεζαρία και τις βοηθητικές χρήσεις (δωμάτια προσωπικού, αποθήκες κλπ), όμως τελικά κατασκευάστηκε κλειστός. Άλλη σημαντική διαφοροποίηση του υλοποιημένου διαδρόμου από τον αρχικό σχεδιασμό του είναι η μείωση του μήκους του από τα 25 στα 5 μέτρα, πιθανόν λόγω της ύπαρξης αρχαιοτήτων στο νότιο τμήμα του οικοπέδου. Έτσι, η τρίτη ενότητα, οργανωμένη σε κάτοψη που προκύπτει από το συνδυασμό δυο Γ με ένα σημαντικό κενό ανάμεσά τους που λειτουργεί ως φωταγωγός, βρίσκεται ιδιαίτερα κοντά στην πρώτη. Και οι δυο αυτές ενότητες τοποθετούνται στο οικόπεδο επί του  άξονα βορρά – νότου, ενώ η πτέρυγα επί του άξονα ανατολής – δύσης, προσφέροντας στα δωμάτια θέα είτε στη θάλασσα είτε στο λόφο του υδραγωγείου. Ο τελευταίος άξονας, μάλιστα, τονίζεται ιδιαίτερα και λόγω της πρόσβασης που πραγματοποιείται από το δυτικό τμήμα του οικοπέδου.
   Το Ξενία Ναυπάκτου παρουσιάζει πολλά από τα χαρακτηριστικά που συνθέτουν την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του Δικτύου Ξενία. Η λιτότητα της κατασκευής επιτυγχάνεται με τα σύγχρονα υλικά (μπετόν και μέταλλο) να συνδυάζονται με τα τοπικά (πέτρα και ξύλο), ενώ χρησιμοποιείται κατασκευαστικός κάνναβος, που ταυτίζεται με το λειτουργικό, τυποποιώντας με αυτόν τον τρόπο την κατασκευή και μειώνοντας το κόστος αποπεράτωσής της. Οι δημόσιες από τις πιο ιδιωτικές λειτουργίες διαχωρίζονται αισθητά, οι κινήσεις οργανώνονται και είναι σαφείς, ενώ η χρήση της διαφάνειας και των συρόμενων κουφωμάτων επιτρέπει την αλληλεπίδραση του εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Οι υπαίθριοι χώροι που δημιουργούνται εντείνουν την αμφίδρομη αυτή σχέση, ενώ η κλίση του εδάφους αξιοποιείται και οδηγεί στην αλλαγή επιπέδου που κάνει τον όγκο της πτέρυγας των δωματίων ακόμα πιο διακριτό. Επίσης, πολλά μέρη του λειτουργικού εξοπλισμού, όπως οι πόρτες, τα παράθυρα, τα ξύλινα διαχωριστικά των δωματίων και τα προστατευτικά κάγκελα της βεράντας έχουν σχεδιαστεί λεπτομερώς. Τέλος, οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι μοιάζουν να αποτελούν κοινό τόπο πολλών Ξενία που βρίσκονται κοντά στα κέντρα πόλεων, αφού εκτός από το ξενοδοχείο της Ναυπάκτου, το χαρακτηριστικό αυτό παρουσιάζουν και τα Ξενία Βόλου και Ιωαννίνων.
   Εκτός από κοινά με τα υπόλοιπα Ξενία, το εν λόγω κτήριο παρουσιάζει και κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που δε θα έπρεπε να λησμονηθούν. Η δίρριχτη στέγη της πτέρυγας των υπνοδωματίων αποτελεί προφανώς πρόθεση ένταξης του κτηρίου στο κτιστό περιβάλλον της πόλης, αλλά ταυτόχρονα κι ένα συνθετικό στοιχείο που οργανώνει τους επιμέρους όγκους. Μερικά χρόνια μετά την έγκριση των σχεδίων του Μανουηλίδη από τον ΕΟΤ, ο παραδοσιακός χαρακτήρας του ιστορικού κέντρου της Ναυπάκτου επικυρώθηκε από το ελληνικό κράτος και η χρήση κεραμοσκεπής επιβλήθηκε -μεταξύ άλλων- στις νέες κατασκευές. Έτσι, το Ξενία Ναυπάκτου είναι από τα ελάχιστα κτήρια εντός του ιστορικού κέντρου και της προστατευόμενης ζώνης που συνδυάζουν την επιτυχή σύνθεση δωμάτων και στέγης, αποτελώντας ταυτόχρονα τμήμα ενός αξιόλογου πανελλήνιου δικτύου αρχιτεκτονικής και δείγμα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής μορφολογίας της πόλης.
   Άλλο χαρακτηριστικό του κτηρίου που παρουσιάζεται ιδιαίτερα σημαντικό είναι ο υπαίθριος χώρος που το περιβάλλει. Το ζήτημα της σχέσης κτηρίου και φύσης που διαπραγματεύεται το δίκτυο Ξενία μετασχηματίζεται σε ερώτημα σχέσης κτηρίου και φύσης εντός του αστικού ιστού στο ξενοδοχείο της Ναυπάκτου. Την απάντηση δίνει ένας αστικός κήπος, ο οποίος μεσολαβεί ανάμεσα στο κτήριο και την πόλη αλλά και το κτήριο και τη θάλασσα. Αυτή η αδόμητη παρένθεση εντός του αστικού ιστού και του παραλιακού μετώπου παρουσιάζεται εξέχουσας σημασίας σε μια σύγχρονη πόλη και αποτελεί όχι απλά τον καμβά πάνω στον οποίο ακουμπά το κτήριο αλλά ένα ενιαίο σύνολο με αυτό, αφού το προσδιορίζει και ταυτόχρονα προσδιορίζεται μέσω αυτού.

   Από τη σύντομη παραπάνω ανάλυση, είναι εμφανής η σημασία του συγκεκριμένου κτηρίου τόσο για την πόλη της Ναυπάκτου, όσο και για το δίκτυο Ξενία που στο σύνολό του συνιστά ξεχωριστό κεφάλαιο στη νεοελληνική ιστορία της αρχιτεκτονικής. Για αυτό το λόγο, πριν από κάθε πιθανή μελλοντική  ανάπλαση του, το Ξενία Ναυπάκτου –τόσο το κτήριο όσο και ο κήπος- πρέπει να κηρυχθεί νεότερο διατηρητέο μνημείο. Με αυτόν τον τρόπο θα αποφευχθούν προσθήκες και επεκτάσεις που θα καταστρέψουν τον κήπο και θα απειλήσουν τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα του κτηρίου, και θα γίνει δυνατή η μελέτη επανένταξής του στην πόλη με όρους που δεν προσβάλουν τις βασικές αρχές του.


                      

Η ΚΠΝ ξεκινά τον διάλογο για τη χρήση του ΞΕΝΙΑ

Το ΞΕΝΙΑ Ναυπάκτου είναι ίσως το μοναδικό στην Ελλάδα που έχει μόνο ΠΑΡΕΛΘΟΝ. Εδώ και χρόνια το ΜΕΛΛΟΝ του υποθηκεύεται από τους εκάστοτε τοπικούς άρχοντες, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η γνώμη των Ναυπάκτιων .


Η Κίνηση Πολιτών Ναυπάκτου, αλλά και άλλοι συμπολίτες και φορείς της πόλης, εδώ και τρία χρόνια επέμεναν στην ανάγκη καταγγελίας της σύμβασης με τον «επενδυτή».

Εκ του αποτελέσματος δικαιωθήκαμε.

Έστω και καθυστερημένα ο Δήμος Ναυπάκτου κατήγγειλε τη σύμβαση.

Σήμερα, πλέον, το ΞΕΝΙΑ, αν και απαξιωμένο με την πάροδο των χρόνων, έχει επιστρέψει στα χέρια του Δήμου.

Και τώρα…τι;
·    Θα δοθεί ο τελευταίος ελεύθερος χώρος στο κέντρο της πόλης στους δημότες, για χρήση από όλους ή θα «θυσιαστεί» για ιδιωτική χρήση;
·    Θα συμβάλλει η χρήση του στη διαμόρφωση της Ναυπάκτου σε πόλη ελκυστική για τους κατοίκους της πρώτα και επομένως και για τους επισκέπτες της ή θα «φυτευτεί» στη θέση του ένα μεγαθήριο , που θα σκοτώσει το μέλλον της πόλης ;
Εμείς, στην Κίνηση Πολιτών Ναυπάκτου , έχουμε δώσει απάντηση σε αυτό το δίλημμα .

Αν στην δική μας πρότασή μας βάζαμε έναν τίτλο, αυτός θα ήταν ο παρακάτω:
«Το ΞΕΝΙΑ να γίνει ένας χώρος πολλαπλών δραστηριοτήτων στον οποίο κάθε δημότης να έχει ελεύθερη πρόσβαση».

Και εννοούμε πολύ απλά ότι ο χώρος του ΞΕΝΙΑ θα μπορούσε να στεγάσει ποικίλες δραστηριότητες που είναι απαραίτητες σε μια πόλη που σέβεται τον εαυτό της. Μια μεγάλη πλατεία 12 στρεμμάτων με τις πολιτιστικές δραστηριότητες να κυριαρχούν στο χώρο. Σήμερα εμείς απλά καταγράφουμε κάποιες ιδέες, θέλοντας να βοηθήσουμε με ουσιαστικό τρόπο στο διάλογο που πρέπει να ανοίξει στην τοπική κοινωνία
Καταλαβαίνουμε επίσης πως αυτές δεν μπορεί να είναι οι μοναδικές ιδέες για την διαμόρφωση ενός μεγάλου τμήματος του κέντρου της πόλης και επειδή μιλάμε για μια παρέμβαση που θα χαρακτηρίζει την Ναύπακτο για τα επόμενα πενήντα χρόνια, προτείνουμε την προκήρυξη αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών για την αξιοποίηση του χώρου αυτού. Καταλήγοντας έτσι, στο τι ακριβώς θέλουμε σαν πόλη, θα προχωρήσουμε και στην υλοποίησή του.

Για παράδειγμα (και μόνο) αναφέρουμε μερικές πιθανές χρήσεις:
ü    Μια αίθουσα εκδηλώσεων-συνεδρίων, που θα προσφέρει υπηρεσίες ποιότητας, κάτι που δεν μπορεί να κάνει η μοναδική μέχρι σήμερα Παπαχαραλάμπειος αίθουσα.
ü    Μικρότερες αίθουσες για εκδηλώσεις, που δεν απευθύνονται σε μεγάλο κοινό και ένας εκθεσιακός χώρος.
ü    Ένα δημοτικό κινηματογράφο.
ü    Δεν αποκλείουμε να λειτουργεί μια καφετέρια αλλά και να ενοικιαστούν κάποιοι χώροι σε ντόπιους καλλιτέχνες που διατηρούν ήδη σχολές μουσικής, ζωγραφικής, θεάτρου, χορού κλπ ώστε ο χώρος να είναι καθημερινά ζωντανός με τη δημιουργία ενός αρχικού κυττάρου πολιτισμού στο χώρο. Έτσι μπορεί ο δήμος να ωφεληθεί, από το ενοίκιο και με τα χρήματα αυτά να μπορεί να λειτουργήσει απρόσκοπτα το χώρο του ΞΕΝΙΑ.
ü    Εδώ μπορεί να βρει δωρεάν στέγη η ερασιτεχνική δραστηριότητα συλλόγων, ομίλων της πόλης μας. Να στεγαστούν τα ερασιτεχνικά μουσικά και άλλα σχήματα που υπάρχουν στην Ναύπακτο.
Στον προαύλιο χώρο του ΞΕΝΙΑ θα μπορούσε να λειτουργήσει:
ü    Ένας χώρος με δυνατότητα για διοργάνωση υπαίθριων εκδηλώσεων το καλοκαίρι.
ü    Παράλληλα στον υπόλοιπο χώρο προτείνουμε τη μερική αναδημιουργία του κήπου του Νόβα.
ü    Στη βορεινή πλευρά ένα χώρο στάθμευσης για όσους θα κατευθύνονται στο χώρο αυτό.
Αν μάλιστα σκεφθούμε και το Γρίμποβο από το ΞΕΝΙΑ μέχρι το αλσύλλιο και τον χώρο των παζαριών χωρίς αυτοκίνητα χειμώνα-καλοκαίρι, διαμορφωμένο έτσι ώστε να στεγάζει και άλλες δραστηριότητες εκτός από καφετέριες και εστιατόρια, τότε η Ναύπακτος αλλάζει εντελώς όψη. Θα μιλάμε για την πόλη με την μεγαλύτερη παραλιακή πλατεία σε όλη την Ελλάδα με βαθύσκιωτα πλατάνια και καθαρή (ελπίζουμε) θάλασσα.

Περιμένουμε όμως προτάσεις και από άλλους και κυρίως από αυτούς που σήμερα διοικούν την πόλη.
Θεωρούμε, επιπλέον ότι οι μαζικοί φορείς της πόλης πρέπει να πάρουν θέση για το θέμα άμεσα , ώστε να υπάρξει συντονισμός των ενεργειών ενόψει της συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου Ναυπάκτου , όπου και θα συζητηθεί το θέμα .

                                                                                          ΚΙΝΗΣΗ  ΠΟΛΙΤΩΝ  ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ 

Νομική γνωμάτευση για περιβόλι ΝΟΒΑ και ΞΕΝΙΑ

ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ  ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ  ΣΤΟΝ ΑΡΕΙΟ ΠΑΓΟ
            ΚΑΙ  ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ
ΑΙΟΛΟΥ  100 -   ΑΘΗΝΑ  ΤΚ 10564      Αθήνα,  23 Απριλίου  2009
ΤΗΛ.210/3243059    &  210/32.49. 390
 ΚΙΝ. 6932/426949  FAX 210/3249390
e mail : papakostas.k@dsa.gr

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ

    Προς την «ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ»

   
Μας ετέθησαν υπόψη :
α. Το με αριθμό 3676/11-7-1973 συμβόλαιο δωρεάς ακινήτου της συμβολαιογράφου Αθηνών  Ελένης Κουρεμένου –Πουσκούρη &
β. Το με αριθμό  2971/10-4-1981  συμβόλαιο Τροποποιήσης δωρεάς ακινήτου του Συμβολαιογράφου Αθηνών Κωνσταντίνου Ζακλή,
 που και τα δύο  έχουν μεταγραφεί νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Δήμου Ναυπάκτου.

ΘΕΜΑ: Με βάση τα προαναφερόμενα δύο συμβόλαια και την  υπάρχουσα σημερινή πραγματική κατάσταση του ακινήτου, που αναφέρονται τα δύο αυτά έγγραφα, η οποία είναι γνωστή στο γραφείο μας, από επανειλημμένες επισκέψεις του χώρου,   μας ετέθησαν  τα παρακάτω ερωτήματα:
1. Ποιός  ήταν ο πραγματικός σκοπός της δωρεάς των δωρητών, αειμνήστου Γεωργίου Αθανασιάδη –Νόβα και της συζύγου του, προς το Δήμο Ναυπάκτου του  ακινήτου  που αναφέρεται στα άνω συμβόλαια; Και από τη στιγμή που το ακίνητο περιήλθε στην κυριότητα του Δήμου Ναυπάκτου, λαμβανομένων υπόψη :
α. Της πραγματικής κατάστασης που είναι σήμερα  το ακίνητο &
β. Των νομικών και λοιπών τεχνικών δυσκολιών ή μάλλον της αδυναμίας εκτελέσεως του τρόπου εκμετάλλευσης του ακινήτου, όπως τον σκέφθηκαν  οι δωρητές ( με την κατασκευή πολυτελούς ξενοδοχείου,  πισίνας , κέντρου, προβλήτας, χώρου στάθμευσης κ.λ.π),   είναι υποχρεωμένος ο Δήμος Ναυπάκτου να ακολουθήσει κατά γράμμα την εκτέλεση του τρόπου εκμετάλλευσης του ακινήτου αυτού ή μπορεί μέσα στα πλαίσια του σκοπού των δωρητών να αναπτύξει στο χώρο αυτό διάφορες δραστηριότητες ενταγμένες στο σκοπό των δωρητών. 
2. Δικαιούται ο δωρεοδόχος Δήμος Ναυπάκτου να αναθέσει την εκμετάλλευση του εν λόγω ακινήτου, δι’ εκμισθώσεως, σε τρίτο επιχειρηματία εκτός του ΕΟΤ,  με σκοπό να λειτουργήσει στο χώρο αυτό πολυτελές ξενοδοχείο, κατηγορίας Β και άνω και σε κάθε περίπτωση, με τον τρόπο αυτό υλοποιείται (εκπληρώνεται) ο σκοπός των δωρητών ; &
3. Έχουν δικαίωμα οι κληρονόμοι των δωρητών να ανακαλέσουν τη δωρεά εάν  δεν λειτουργήσει ο χώρος ως ξενοδοχείο;

        Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ –ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
1.  Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 200 του ΑΚ «ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ Οι συμβάσεις ερμηνεύονται όπως απαιτεί η καλή πίστη , αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη». Η διάταξη αυτή κατά τη σαφή διατύπωσή της αναφέρεται στις κάθε είδους συμβάσεις, ήτοι τόσο τις συμβάσεις του ενοχικού αλλά και του εμπραγμάτου δικαίου. Οι τιθέμενοι από την υπόψη διάταξη κανόνες εφαρμόζονται  μόνο στην περίπτωση που υφίσταται κενό στην ερμηνευόμενη σύμβαση. Ειδικότερα ανακύπτει ζήτημα ερμηνείας της σύμβασης και προσφυγή στη διάταξη του άρθρου 200 του Α.Κ. αν υπάρχει κενό κατά την εφαρμογή των όρων της σύμβασης.
2. Καλή πίστη νοείται η αντικειμενική καλή πίστη, δηλαδή η καλή πίστη ως κριτήριο συμπεριφοράς, που επιβάλλεται στις συναλλαγές κατά την κρίση χρηστού και συνετού ανθρώπου. Προς τούτο απαιτείται να ληφθεί υπόψη πρωταρχικά η αληθινή βούληση του δηλούντος, δηλαδή το προσδιδόμενο από αυτόν στη δήλωση νοήματος  ο δικαιοπρακτικός σκοπός, οι συνήθειες, το περιβάλλον και οι λοιπές χρονικές, τοπικές και άλλες συνθήκες της δήλωσης, οι διαπραγματεύσεις και η φύση της δικαιοπραξίας.
3.   Η διάταξη του άρθρου 503 του ΑΚ ορίζει «Δωρεά υπό τρόπο. Σε περίπτωση  δωρεάς υπό τρόπο ο δωρητής έχει δικαίωμα, αν εκπλήρωσε την υποχρέωσή του που πηγάζει από τη δωρεά, να απαιτήσει από το δωρεοδόχο την εκτέλεση του τρόπου. Αν πεθάνει ο δωρητής, την εκτέλεση του τρόπου που αφορά δημόσιο ή κοινωφελή σκοπό έχει δικαίωμα να απαιτήσει και η δημόσια αρχή». Τρόπος είναι ο ιδιόρρυθμος περιορισμός που προστίθεται στη δωρεά από το δωρητή, βάσει του οποίου ο δωρεοδόχος υποχρεούται σε ορισμένη παροχή (πράξη ή παράλειψη). Με αυτό μειώνεται η παροχή που συνιστά το αντικείμενο της δωρεάς κατά το ποσό που θα διατεθεί για την εκπλήρωση του τρόπου.  Διάφορος της δωρεάς υπό τρόπο είναι η δωρεά «επί σκοπώ». Η « δωρεά επί σκοπώ» διακρίνεται από τη δωρεά υπό τρόπο γιατί η κατάρτισή της αποσκοπεί στην επίτευξη ενός ορισμένου σκοπού, ο οποίος (σκοπός) συνιστά περιεχόμενο της δικαιοπραξίας. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει δέσμευση του δωρεοδόχου για την πραγμάτωση του σκοπού, γιαυτό αν ματαιωθεί, ο δωρητής έχει δικαίωμα αναζήτησης του αντικειμένου της δωρεάς κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού.
3.1. Η διάταξη του άρθρου 504 του ΑΚ ορίζει ότι «Ο δωρεοδόχος έχει το δικαίωμα να αρνηθεί να εκτελέσει τον τρόπο, εφόσον η αξία το αντικειμένου της δωρεάς δεν καλύπτει τη δαπάνη που απαιτείται για την εκτέλεση και δεν συμπληρώνεται η διαφορά». Η διάταξη αυτή ρυθμίζει τις περιπτώσεις κατά τις οποίες μετά την κατάρτιση της σύμβασης διαπιστώθηκε ότι η εκτέλεση του τρόπου είναι κατ΄αξία υπέρτερη  από εκείνη του αντικειμένου της δωρεάς. Στην περίπτωση αυτή, η οποία μπορεί να οφείλεται είτε στη μεταβολή των συνθηκών είτε σε διάφορους λόγους, παρέχεται στο δωρεοδόχο το δικαίωμα άρνησης εκτέλεσης του τρόπου, εφόσον η αξία αυτού που δωρήθηκε δεν καλύπτει τη δαπάνη εκτέλεσης, ούτε συμπληρώνεται το ποσό που υπολείπεται. Κρίσιμος χρόνος για την εκτίμηση της αξίας του αντικειμένου της δωρεάς είναι της κατάρτισης της σύμβασης, ενώ κρίσιμος χρόνος για την εκτίμηση του τρόπου ο χρόνος κατά τον οποίο πρέπει να εκτελεσθεί ο τρόπος. &
3.2. Τέλος από τη διάταξη του άρθρου 507 του Α.Κ. προκύπτει ότι « Ο δωρητής ή ο κληρονόμος του έχει δικαίωμα να ανακαλέσει τη δωρεά αν ο δωρεοδόχος παραλείπει υπαίτια να εκτελέσει το τρόπο υπό τον οποίο έγινε η δωρεά». Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή το δικαίωμα ανάκλησης της δωρεάς , που τελεί υπό τρόπο, παρέχεται μόνο αν η μη εκτέλεση του τρόπου είναι απότοκος υπαιτιότητος του δωρεοδόχου, δηλαδή αν οφείλεται σε γεγονός, για το οποίο υπέχει ευθύνη ο δωρεοδόχος. Συνεπώς αποκλείεται το δικαίωμα ανάκλησης της δωρεάς υπό τρόπο,  αν ο δωρεοδόχος αδυνατεί να εκτελέσει τον τρόπο από λόγους ανώτερης βίας και γενικά από λόγους που δεν τον βαρύνει υπαιτιότητα, ή στην περίπτωση του προαναφερόμενου άρθρου 504.
3.3. Η διάταξη της παρ. 1  του άρθρου 510 του Α.Κ. ορίζει ότι « Η ανάκληση αποκλείεται  αν πέρασε ένα έτος αφότου ο δωρητής  έχοντας δικαίωμα να ανακαλέσει, πληροφορήθηκε το λόγο της ανάκλησης...» . Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή το δικαίωμα του δωρητή  ή των κληρονόμων του αποσβήνεται  με την πάροδο έτους , αφότου ο δικαιούμενος σε ανάκληση έλαβε γνώση του λόγου ανάκλησης. Πρόκειται για αποσβεστική προθεσμία που εκτείνεται σε όλους τους λόγους ανάκλησης δηλαδή και για το λόγο της μη εκτέλεσης του τρόπου και έχει σα σκοπό την άρση της αβεβαιότητας  σχετικά με την ανάκληση της δωρεάς και την παγίωση του αισθήματος  ασφαλείας των συναλλαγών.&
3.4.  Τέλος η διάταξη του άρθρου 512 του Α.Κ ορίζει ότι « Δωρεές που έγιναν από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευρεπείας δεν μπορούν να ανακληθούν». Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής δωρεές από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον είναι εκείνες  που αντικειμενικά,  κατά τις κρατούσες αντιλήψεις, ανταποκρίνονται σε κάποιο  ιδιαίτερο ηθικό καθήκον του δωρητή, ανεξάρτητα από τα ελατήρια τα οποία τον ώθησαν στη δωρεά.

ΙΙ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
i. Επί του πρώτου ερωτήματος η  άποψή μας είναι ότι σκοπός των δωρητών ήταν η τουριστική ανάπτυξη και η ωφέλεια του Δήμου Ναυπάκτου.
α. Η άποψή μας αυτή δεν είναι αυθαίρετη ούτε αποτελεί δική μας σύλληψη αλλά αποτελεί ρητή δήλωση βουλήσεως των δωρητών. Ειδικότερα στη σελίδα του φύλλου 2 του με αριθ. 3676/1973 δωρητηρίου συμβολαίου,  οι δωρητές ορίζουν ρητά και κατηγορηματικά ότι «........ επί σκοπώ  όπως συμβάλλωσι τα μέγιστα δια την τουριστικήν αξιοποίησιν  του Δήμου Ναυπάκτου, επ’ωφελεία αυτού ..... δωρείται σήμερον δια δωρεάς αμετακλήτου .....» . Στη σελίδα 1 του φύλλου 3  ορίζει « ......το δικαίωμα διοικήσεως , διαχειρίσεως και εκμεταλλεύσεως εν γένει της ως άνω δωρουμένης εκτάσεως, παραχωρείται άνευ ανταλλάγματος προς τον ΕΟΤ δια τον ειρημένον σκοπόν  της ωφελείας του δωρεοδόχου Δήμου Ναυπάκτου υπό την προϋπόθεσιν  και αίρεσιν της μερίμνη και δαπάναις του ΕΟΤ εκτελέσεως σειράς τουριστικών έργων τουριστικής αναπτύξεως περιλαμβανούσης κατ’ ελάχιστον  την κατασκευήν και εξοπλισμόν  ενός ξενοδοχείου  96 τουλάχιστον κλινών των δωματίων αυτού εξοπλισμένων απάντων δι’όλων των αναγκαίων  και απαραιτήτων συγχρόνων μέσων υγιεινής κ.λ.π ως λουτήρων (μπάνιου, μπιντέ λεκάνης κ.λ.π) την κατασκευή νυκτερινού. κέντρου, ως το καταρτισθέν υπό του ΕΟΤ προσχέδιον ..........». Στη σελίδα 1 του φύλλου 4 του αυτού συμβολαίου οι δωρητές επαναλαμβάνουν και ορίζουν «... Από της ως άνω αναλήψεως υπό του Δήμου Ναυπάκτου της διοικήσεως διαχειρίσεως και εκμεταλλεύσεως των παραδοθησομένων αυτώ  υπό του ΕΟΤ εγκαταστάσεων ο Δήμος θα υποχρεούται να διατηρεί τον τουριστικόν προορισμόν των εγκαταστάσεων, απαγορευομένης οιασδήποτε κατατμήσεως του μεταβιβαζομένου ακινήτου, ως και της μετατροπής του σκοπού και της χρήσεως των επ’αυτού εγκαταστάσεων.....». Τέλος και στη σελίδα 2 του φύλλου 2 του με αριθμό 2971/1981 συμβολαίου επαναλαμβάνεται ότι οι δωρητές παραμένουν στον αρχικό σκοπό της δωρεάς, ήτοι την τουριστική αξιοποίηση και την ωφέλεια του Δήμου Ναυπάκτου. Ειδικότερα αναφέρουν «...Ειδικώτερον δε εις το άνω δωρητήριον συμβόλαιον  συνωμολογήθη, ότι το  δικαίωμα διοικήσεως, διαχειρίσεως και εκμεταλλεύσεως εν γένει της ως άνω δωρουμένης εκτάσεως παραχωρείται άνευ ανταλλάγματος τινός λόγω δωρεάς προς τον ΕΟΤ δια τον ειρημένον σκοπόν της ωφελείας του Δήμου Ναυπάκτου......».
β. Ο προαναφερόμενος σκοπός των δωρητών και ιδιαίτερα του εξ αυτών  Γεωργίου Αθανασιάδη Νοβα, δεν προκύπτει μόνο από το γράμμα των άνω συμβολαίων αλλά από το σύνολο των κατά τη διάρκεια του βίου του ενεργειών του και κυρίως από το πλούσιο συγγραφικό και λογοτεχνικό του έργο, μέσα από το οποίο υμνείται η Ναύπακτος και η Ναυπακτία γενικότερα, με απώτερο  σκοπό να καταστούν γνωστές στο Πανελλήνιο και στα πέρατα του κόσμου, η οποία γνωριμία θα είχε σα συνέπεια την  τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου και κατ’ επέκταση όλης της Ναυπακτίας.
γ. Οι δωρητές, ως γνωστόν,  και ιδιαίτερα ο εξ αυτών Γεώργιος Αθανασιάδης - Νόβας, δεν ήταν επιχειρηματίας αλλά πολιτικός και  διανοούμενος, γιαυτό, λαμβάνοντας υπόψη του τις τουριστικές υποδομές της Ναυπάκτου και της Ναυπακτίας,  την εποχή που έκανε τη δωρεά, ήτοι το έτος 1973, και συγκεκριμένα την ανυπαρξία ξενοδοχειακής μονάδας στη Ναύπακτο, ικανής να εξυπηρετήσει στοιχειωδώς τις ανάγκες της τουριστικής ανάπτυξης της πόλης, έκαμε τη δωρεάν παραχώρησης εκμετάλλευσης του χώρου που αναφέρεται στα συμβόλαια στον ΕΟΤ, με σκοπό να δημιουργήσει μια ξενοδοχειακή μονάδα που θα ανταποκρινόταν  στις ανάγκες της εποχής (κατηγορίας Β και άνω). Οι δωρητές αποσκοπούσαν να αποκτήσει ο Δήμος Ναυπάκτου ένα κέντρο τουρισμού, στο οποίο θα υπήρχε μιά μικρή ξενοδοχειακή μονάδα 96 κλινών, γιατί τότε δεν υπήρχε κανένα ξενοδοχείο στη Ναύπακτο κατηγορίας Β και άνω, ένας χώρος στάθμευσης, ένα κολυμβητήριο (πισίνα), μιά προβλήτα στη θάλασσα και ένα κέντρο. Ερμηνεύοντας (αρθ. 200 του Α.Κ.) τη βούληση των δωρητών να δημιουργηθεί και να αποκτήσει ο Δήμος Ναυπάκτου ένα κέντρο οδηγούμαστε αβίαστα στο συμπέρασμα ότι οι δωρητές απέβλεπαν να δημιουργηθεί ένας χώρος που να λειτουργεί σαν πνευματικό, πολιτιστικό, εκπαιδευτικό, συνεδριακό  κ.λ.π.  κέντρο, ώστε μέσα από αυτό να προβάλλεται η Ναύπακτος και κατ’ επέκταση όλη η Ναυπακτία. Να προάγεται και να προβάλλεται μέσα από το χώρο αυτόν ο πολιτισμός, η λαϊκή παράδοση, οι τέχνες υπό όλες τις μορφές τους και να συμβάλει στην τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου. Οι δωρητές και κυρίως ο εκ τούτων Γεώργιος Αθανασιάδης  -Νόβας, που ήταν Ακαδημαϊκός και γνώστης πολλών τεχνών αλλά και υμνητής της λαϊκής παράδοσης ήθελε η ιδιαίτερη πατρίδα του να γίνει κοιτίδα πολιτισμού και η συνέχεια της μεγάλης μορφής αυτού του ιδίου και του αδελφού του Θεμιστοκλή Νόβα, θεμελιωτών και των δύο της νεότερης λογοτεχνίας της χώρας μας.  Είναι βέβαιον ότι σε καμία περίπτωση οι δωρητές με τη λέξη «κέντρο» δεν εννοούσαν νυκτερινό κέντρο ή κέντρο διασκεδάσεως, όπως τα εννοούμε σήμερα, γιατί ήσαν πνευματικοί άνθρωποι και ήθελαν μέσα από το «κέντρο του» να προάγουν τον πολιτισμό υπό όλες του τις μορφές και διότι η λέξη «νυκτερινό» κέντρο διεγράφη ρητώς πάνω στο συμβόλαιο αλλά και διότι εστιατόρια και νυκτερινά κέντρα διασκεδάσεως, την εποχή της δωρεάς ήταν πάρα πολλά και σε καμία περίπτωση οι δωρητές δεν ήθελαν να έρθουν σε αντίθεση και σε αντιπαλότητα με τους συμπολίτες τους Ναυπακτίους επιχειρηματίες παρομοίων κέντρων διασκεδάσεως και εστιατορίων. 
  δ. Σκοπός των δωρητών ήταν η τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου  και οι όποιες υποδείξεις τους, προς το Δήμο Ναυπάκτου  για τον τρόπο εκμετάλλευσης του δωρουμένου χώρου,  αποσκοπούν στην εξυπηρέτηση του σκοπού των, ήτοι,  την  τουριστική ανάπτυξή της  Ναυπάκτου . Κατόπιν αυτών οι όποιες υποδείξεις των δωρητών προς το Δήμο Ναυπάκτου δεν αποτελούν δωρεά υπό τρόπον, όπως αναλυτικά αναφέρουμε στην αρχή της παρούσας αλλά απλές συστάσεις που δεν δεσμεύουν και κυρίως αποτελούν  «δωρεά επί σκοπώ». Λέγοντες δε «δωρεά επί σκοπώ» την τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου,  εννοούμε ότι ο χώρος αυτός πρέπει να χρησιμοποιηθεί για κάθε χρήση  που συμβάλει στην τουριστική προβολή της Ναυπάκτου, έχοντας ως μέσα αλλά και φορείς τον  πολιτισμό, τις παράδόσεις, τις τέχνες, τις επιστήμες κ.λ.π. Εξ άλλου ούτε ο ΕΟΤ εξετέλεσε όλα τα έργα που αναφέρονται μέσα στα δύο συμβόλαια (κέντρο, πισίνα, προβλήτα κ.λ.π). Συνεπώς ακόμα και αν υποτεθεί ότι έγινε δωρεά υπό τρόπον υπάρχει ανυπαίτια αδυναμία εκτελέσεως του τρόπου, ώστε κανείς δεν δικαιούται να ζητήσει την εκτέλεση του τρόπου. &
ε. Κατά το χρόνο της καταρτίσεως της συμβάσεως δωρεάς δεν υπήρχαν στη Ναύπακτο ξενοδοχεία κατηγορίας Β και άνω. Σήμερα η Ναύπακτος αλλά και η ευρύτερη περιοχή,  λόγω της προβολής της αλλά και της θέσεώς της αλλά και τη συνδρομή πολλών άλλων παραγόντων,  έχει υπέροχα ξενοδοχεία, υψηλών προδιαγραφών. Έτσι ερμηνεύοντας τη βούληση των  δωρητών, όπως απαιτεί το άρθρο 200 του ΑΚ,  θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ο Δήμος έχει υποχρέωση να επιδιώξει την υλοποίηση του σκοπού των δωρητών, όχι μέσω της λειτουργίας των ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων, ως τοιούτων,  που είχε κατασκευάσει προ 30ετίας και πλέον ο ΕΟΤ, οι οποίες, ως γνωστόν,   έχουν ήδη  ερειπωθεί, αλλά μέσω  της εκμετάλλευσης του χώρου αυτών,  για άλλες χρήσεις, που προάγουν το πνεύμα, τον πολιτισμό, τις τέχνες, τις παραδόσεις του λαού, την επιστήμη, τις γνώσεις και την παιδεία, ώστε να ανταποκρίνονται στο ύφος και την υπόσταση των δωρητών,  ως πνευματικών ανθρώπων και ιδιαίτερα των αειμνήστων  Γεωργίου Αθανασιάδη Νοβά και Θεμιστοκλή Αθανασιάδη Νόβα. 
στ. Με δεδομένο ότι τα σημερινά ξενοδοχεία της Ναυπάκτου είναι πολύ ανώτερα του ξενοδοχείου που οραματίστηκαν οι δωρητές, ερμηνεύοντας κατ’ άρθρο 200 Α.Κ την αληθινή βούληση των στα άνω συμβόλαια συμβαλλομένων και ιδιαίτερα των δωρητών, ανενδοιάστως αγόμαστε στο συμπέρασμα, ότι οι συμβαλλόμενοι δεν θα ήθελαν σε καμία περίπτωση να  αντιμάχεται ο Δήμος Ναυπάκτου  τους δημότες του Ναυπάκτιους ή μη επιχειρηματίες ξενοδόχους, οι οποίοι ενήργησαν πολλών εκατομμυρίων επενδύσεις για τη δημιουργία των ξενοδοχειακών τους μονάδων.&
 
ii.Επί του δευτέρου ερωτήματος αν δικαιούται ο δωρεοδόχος Δήμος Ναυπάκτου να αναθέσει την εκμετάλλευση του εν λόγω ακινήτου, δι’ εκμισθώσεως, σε τρίτο επιχειρηματία εκτός του ΕΟΤ,  με σκοπό να λειτουργήσει στο χώρο αυτό πολυτελές ξενοδοχείο, κατηγορίας Β και άνω και σε κάθε περίπτωση, αν  με τον τρόπο αυτό υλοποιείται (εκπληρώνεται) ο σκοπός των δωρητών ;
α. Επί του ερωτήματος αυτού η άποψή μας είναι κάθετη και οπωσδήποτε απαγορευτική στη δυνατότητα του Δήμου να εκμισθώνει ή οπωσδήποτε να παραχωρεί εξ ολοκλήρου τη χρήση και εκμετάλλευση του  δωρηθέντος ακινήτου σε τρίτους. Η άποψή μας αυτή δεν είναι αυθαίρετη αλλά ερείδεται επί του κειμένου των δύο συμβολαίων. Ειδικότερα με το  με αριθμό 3676/1973 δωρητήριο συμβόλαιο δωρείται η χρήση και η εκμετάλλευση του ακινήτου στον ΕΟΤ προκειμένου αυτός μόνος να το εκμεταλλευτεί για 25 έτη και στη συνέχεια η χρήση και εκμετάλλευσή του να περιέλθει στο Δήμο Ναυπάκτου, προκειμένου αυτός μόνος να το εκμεταλλευτεί και σε περίπτωση που δεν θα δύναται αυτός να το εκμεταλλευτεί,  τότε να το αναλαμβάνει πάλι ο ΕΟΤ  για άλλα 10 ή 20 χρόνια. Από τη διατύπωση του συμβολαίου αυτού προκύπτει σαφώς και ανενδοιάστως ότι οι δωρητές ήθελαν και όρισαν ως χρήστες και εκμεταλλευτές του δωρουμένου ακινήτου μόνο τον ΕΟΤ και μετά από αυτόν το Δήμο. Με το συμβόλαιο αυτό δεν παραχώρησαν στους δωρεοδόχους (ΕΟΤ και Δήμο Ναυπάκτου) δικαίωμα εκμισθώσεως ή παραχωρήσεως της χρήσεως και εκμεταλλεύσεως σε τρίτους.  Η άποψη αυτή ενισχύεται και εκ του περιεχομένου του με αριθμό 2971//1981 τροποποιητικού της δωρεάς συμβολαίου, σύμφωνα  με το οποίο  οι συμβαλλόμενοι (δωρητές και δωρεοδόχοι) τροποποίησαν το αρχικό συμβόλαιο και παραχώρησαν  στον ΕΟΤ  το δικαίωμα να  παραχωρήσει τη χρήση και εκμετάλλευση του χώρου στην εταιρεία ΞΕΝΙΑ Α.Ε, με τον όρο όλες οι μετοχές της ΞΕΝΙΑ Α.Ε να παραμένουν στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού. Με το ίδιο συμβόλαιο παραχώρησαν στον ΕΟΤ το δικαίωμα να εκμισθώνει το χώρο σε τρίτους. Δεν παραχώρησαν όμως το ίδιο δικαίωμα και στο Δήμο. Συγκεκριμένα στο φύλλο 3 σελίδα 2 στο τέλος  και στο φύλλο 4 σελ. 1 στην αρχή αναφέρονται κατά λέξη τα εξής: «...β) ως προς την υπό του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ) λειτουργίαν του ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ μετά των εγκαταστάσεών του , ήτις συμφωνείται   όπως λειτουργεί ειτε δι’αυτεπιστασίας από τον Ελληνικόν Οργανισμόν Τουρισμού (ΕΟΤ) είτε δια της ΞΕΝΙΑ Α.Ε , εφόσον όλες οι μετοχές  αυτής παραμένουν εις τον Ελληνικόν Οργανισμόν Τουρισμού (ΕΟΤ)είτε δι’ εκμισθώσεως προς τρίτους, απολειφομένου του εν τω ρηθέντι δωρητηρίου συμβολαίου όρου της λειτουργίας των ξενοδοχείων μόνο δι’ αυτεπιστασίας συμφώνως προς τα αποφάσεις  1403/36/10-12-79 του Δ.Σ......». Και εκ του συμβολαίου αυτού προκύπτει σαφώς και ανενδοιάστως ότι μόνο δι΄ αυτεπιστασίας επιτρέπεται η εκμετάλλευση του χώρου του δωρηθέντος ακινήτου και όχι δια παραχωρήσεως  της χρήσεως ή δι’ εκμισθώσεως της εκμετάλλευσης ολοκλήρου προς τρίτους. 
β. Από την όλη  διατύπωση των άνω συμβολαίων προκύπτει σαφώς και χωρίς καμία αμφιβολία ότι ο σκοπός των συμβαλλομένων στα άνω συμβόλαια, που ήταν όπως προαναφέρεται η τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου, σε καμία περίπτωση δεν επιτυγχάνεται σήμερα  με το να λειτουργήσει ξανά στο χώρου του δωρουμένου ακινήτου μια σύγχρονή ξενοδοχειακή μονάδα είτε υπό την επιστασία του Δήμου είτε από την επιστασία ενός άλλου φορέα ανήκοντος στο Δήμο, καθότι το μεν θα αντιμάχεται, όπως προαναφέρεται,  τους ιδιώτες ξενοδόχους δημότες ή μη Ναυπάκτου  το δε θα συμβάλλει τα μέγιστα στη επιδείνωση του κυκλοφοριακής συμφόρησης, η οποία κατ’ επέκταση συμβάλλει στη δημιουργία θορύβων, εκπομπών καυσαερίων και εν κατακλείδι στην μείωση και όχι την αύξηση της τουριστικής ανάπτυξης του Δήμου Ναυπάκτου. 
iii. Επί του τρίτου ερωτήματος εάν έχουν δικαίωμα οι κληρονόμοι των δωρητών να ανακαλέσουν τη δωρεά εάν δεν λειτουργήσει ο χώρος ως ξενοδοχείο, η άποψή μας είναι αρνητική το μεν διότι οι περιπτώσεις ς ανακλήσεως της δωρεάς αναφέρονται στο νόμο περιοριστικά και μέσα σε αυτές δεν υπάγεται η δωρεά αυτού του ακινήτου το δε διότι παρήλθεν η ετήσια αποσβεστική προθεσμία που ορίζει το άρθρο 507 του Α.Κ. και εκ τρίτου διότι οι συμβαλλόμενοι απέβλεπαν στην εκμετάλλευση του ακινήτου που θα συμβάλει στην τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου και όχι στη λειτουργία του ξενοδοχείου, η οποία όπως προαναφέρεται θα συμβάλλει περισσότερο στην υποβάθμιση της Ναυπάκτου και όχι στην τουριστική ανάπτυξή της.  
Εξάλλου η προαναφερόμενη δωρεά δεν μπορεί να ανακληθεί, το μεν διότι συμφωνήθηκε να είναι ανέκκλητος, το δε διότι έγινε εξ ιδιαιτέρου ηθικού καθήκοντος και από λόγων ευπρεπείας, δεδομένου ότι ο εκ των δωρητών Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας επί τεσσαράκοντα και πλέον έτη εκλεγόταν βουλευτής Αιτ/νιας με τις ψήφους των Ναυπακτίων και υπήρχε ειδική σχέση μεταξύ των δημοτών της Ναυπάκτου και των δωρητών  
ΙΙΙ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Μετά την ανωτέρω αναλυτική ανάπτυξη των θεμάτων που προκύπτουν τα προαναφερόμενα δύο συμβόλαια, θεωρούμε ότι σκοπός των εκατέρωθεν συμβαλλομένων στα δύο συμβόλαια  και ιδιαίτερα των δωρητών ήταν αποκλειστικά και μόνο η ωφέλεια του Δήμου Ναυπάκτου μέσω της τουριστικής  ανάπτυξής του. Έτσι μόνιμη υποχρέωση του δωρεοδόχου, ιδιοκτήτου πλέον του δωρηθέντος ακινήτου,  Δήμου Ναυπάκτου είναι η εκάστοτε ωφέλεια του Δήμου μέσω της Τουριστικής ανάπτυξης, του όρου «τουριστική ανάπτυξη» προσαρμοζομένου εκάστοτε σύμφωνα με τις εκάστοτε  περιβαλλοντικές και λοιπές ανάγκες του Δήμου Ναυπάκτου.
ΟΙ ΓΝΩΜΟΔΟΤΟΥΝΤΕΣ ΔΙΚΗΓΟΡΟΙ

ΕΛΕΝΗ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΜΕΡΤΖΟΓΛΟΥ

ΑΝΘΗ ΣΤΑΥΡΟΥ

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ

ΚΩΝ/ΝΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ

Πού θα βρεθούν τα χρήματα;

Για να λειτουργήσει το ΞΕΝΙΑ όπως προτείνει η Κίνηση Πολιτών απαιτείται να βρεθούν κάποια χρήματα. Κατ’ αρχήν για να ανακατασκευασθεί το υπάρχον κτίσμα και κατόπιν για να εξασφαλιστεί η χωρίς προβλήματα λειτουργία του.
Να δηλώσουμε απ’ την αρχή ότι αυτό θα είναι εύκολο για ένα δήμο που προγραμματίζει και δουλεύει για να υπηρετεί τους κατοίκους, αλλά δύσκολο για το σημερινό δήμο αφού πρέπει ν’ αρνηθεί την ίδια του τη φυσιογνωμία που ουσιαστικά εξαντλείται στο να οργανώνει μικροεξυπηρετήσεις και ρουσφετάκια με μοναδικό σκοπό να στήσει ένα μηχανισμό νομιμοποίησής του σε λίγους παραπάνω ψηφοφόρους από εκείνο το μικρό 27% που τον οδήγησε στο Δήμο Ναυπάκτου στις προηγούμενες εκλογές.
Να κατά τη γνώμη μας τι θα μπορούσε να κάνει ένας Δήμος που θα λειτουργούσε με στόχευση το δημόσιο όφελος.
Έπρεπε να είχε ήδη στα χέρια του την μελέτη για την ανακατασκευή του ΞΕΝΙΑ. Δυο χρόνια στη διοίκηση του Δήμου θα ήταν αρκετά για να οργανωθεί η δημόσια συζήτηση και να καταλήξει στο τι ακριβώς θέλουμε. Οι εργασίες θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκά προγράμματα, αλλά και από το Δ΄ ΚΠΣ. Για το Γρίμποβο και την πλατεία Φαρμάκη χρηματοδοτηθήκαμε με  1.5 εκατομμύριο ευρώ περίπου. Με ένα τέτοιο ποσό το ΞΕΝΙΑ θα είχε γίνει ξανά το στολίδι της πόλης. Αν δεν επιλέγαμε αυτή τη λύση θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε ένα τμήμα από το δάνειο των 7 εκατομμυρίων ευρώ που αποφάσισε να πάρει ο Δήμος για τη δημιουργία και την ανάπλαση κοινόχρηστων χώρων.  Απλά αυτά δεν μπορούν να γίνουν από τη σημερινή δημοτική πλειοψηφία. Εδώ κατάργησαν την πολεοδομία, για να μην κουράζονται, θα ξεκινούσαν να βάλουν τέτοιες φουρτούνες στο μυαλό τους; Για να μην πω ότι είναι λογικό για ένα τέτοιο έργο να απαιτήσουμε την χρηματοδότησή το από το Υπουργείο Πολιτισμού η τέλος πάντων από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Όσον αφορά στη λειτουργία του ΞΕΝΙΑ ως πολιτιστικού κέντρου, πιθανά απαιτείται ένα ποσό της τάξης των 5- 10.000 ευρώ το μήνα για να μην έχει προβλήματα. Αν κανείς υπολογίσει τα ενοίκια που ο Δήμος μπορεί να εισπράττει από την υπενοικίαση η χρήση των χώρων (συνεδριακό κέντρο, καφετέρια, θέατρο, κινηματογράφος κλπ) φθάνει σ’ ένα τέτοιο ποσό, αλλά κι αν λείπει κάτι αν ο Δήμος δεν μπορεί να βρει ένα τέτοιο ποσό για να προσφέρει υποδομές που χρειάζεται η πόλη, τότε γιατί τον έχουμε και τον καμαρώνουμε;
Να τονίσω εδώ ότι όπως ακριβώς λέμε ότι ο Δήμος δεν είναι ξενοδόχος για να φτιάχνει ξενοδοχεία, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ο Δήμος δεν είναι και καφετζής για να λειτουργεί την καφετέρια. Καλό θα ήταν να ενοικιάσει τη χρήση του χώρου σε  ανθρώπους που θα την λειτουργούν και θα έχουν κάθε συμφέρον να προσέχουν το χώρο σαν τα μάτια τους.

ΑΜΕΣΑ ΒΗΜΑΤΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΦΥΓΕΙ ΤΟ ΞΕΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ.

Ήδη σήμερα κάποιοι χώροι στο ΞΕΝΙΑ (αίθουσα εκδηλώσεων, ρεσεψιόν) είναι καθαροί και στοιχειωδώς λειτουργικοί. Για να πάψει ο χώρος να απαξιώνεται πρέπει ο Δήμος να τον ανοίξει στους Ναυπάκτιους. Πρέπει να προχωρήσει στον καθαρισμό και των υπόλοιπων χώρων να κλείσει και να περιφρουρήσει το χώρο. Σήμερα ο οποιοσδήποτε μπορεί να μπει σ’ αυτόν από τις σπασμένες τζαμαρίες. Στους χώρους που είναι ήδη καθαροί μπορούν να γίνονται εκδηλώσεις, να χρησιμοποιείται από συλλόγους (π.χ. τον Σκακιστικό Όμιλο που δεν έχει που να στεγάσει τις δραστηριότητές του ή τα παιδιά της Φιλαρμονικής που δεν καλύπτονται στην Παπαχαραλάμπειο), να ξανασυνεδριάζει το δημοτικό συμβούλιο, οπότε να μπορούν να το παρακολουθούν οι συμπολίτες μας κλπ. Ειδική φροντίδα χρειάζεται ο κήπος που μπορεί μια χαρά να τον δουλέψει η υπηρεσία πρασίνου, με βάση τα σχέδια που είχαν εκπονηθεί σε παλιότερες μελέτες. Κι αν τα σχέδια δεν τα έχει ο Δήμος ας απευθυνθεί σε μας, στην Κίνηση Πολιτών και θα του τα δώσουμε.

Δεν υπάρχει καμιά  δικαιολογία για καθυστερήσεις σε αυτό το ζήτημα. Ακόμη και αν επιμένουν στο ξεπούλημα του ΞΕΝΙΑ, έχουν κάθε υποχρέωση να συντηρούν το χώρο μέχρι να βρεθεί ο άφαντος επενδυτής που ψάχνουν.
¨Όπως επίσης έχουν υποχρέωση να προετοιμάζονται για την περίπτωση που δεν θα εμφανιστεί κανείς. Γιατί δεν αξιοποιούμε την διάθεση της σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ να μας βοηθήσει;  Γιατί δεν προχωράμε σε μελέτη αξιοποίησης του χώρου; Έτσι θα είμαστε έτοιμοι οποιαδήποτε στιγμή να την υποβάλλουμε, ζητώντας την χρηματοδότηση της ανάδειξης του κτίσματος και του κήπου.

Υπάρχει και η νομική πλευρά

ΚΑΝΕΝΑ ΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΞΕΝΙΑ,
σύμφωνα με την πρόταση της Κίνησης Πολιτών.
Αντίθετα, ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ η εκχώρηση σε ιδιώτη.

Το ΞΕΝΙΑ δυστυχώς ταλαιπωρήθηκε και έφθασε εκεί που έφθασε σήμερα, γιατί δυστυχώς πολλοί ήταν αυτοί που βρήκαν βολικό να κρυφθούν πίσω από την δήθεν βούληση του δωρητή. Εφηύραν ακόμη και νομικά επιχειρήματα για να κρύψουν την ανικανότητά τους. Έτσι αναγκαστικά μια συζήτηση για το ΞΕΝΙΑ θέλει και το … δικηγόρο της.
Αυτό ακριβώς κάναμε στη Κίνηση Πολιτών. Απευθυνθήκαμε σε νομικό γραφείο των Αθηνών (Κ. Παπακώστας και συνεργάτες) και τους θέσαμε συγκεκριμένα ερωτήματα. Θέλαμε έτσι να κατοχυρώσουμε ότι η πρότασή μας δεν θα βρει νομικά κωλύματα αλλά είναι άμεσα εφαρμόσιμη, αρκεί να υπάρχει η πολιτική βούληση.

Και να ποια είναι τα ερωτήματα και οι απαντήσεις.

1. Ερώτηση:  ….είναι υποχρεωμένος ο Δήμος Ναυπάκτου να ακολουθήσει κατά γράμμα την εκτέλεση του τρόπου εκμετάλλευσης του ακινήτου αυτού ή μπορεί μέσα στα πλαίσια του σκοπού των δωρητών να αναπτύξει στο χώρο αυτό διάφορες δραστηριότητες ενταγμένες στο σκοπό των δωρητών; 
Απάντηση: ….Σκοπός των δωρητών ήταν η τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου  και οι όποιες υποδείξεις τους, προς το Δήμο Ναυπάκτου  για τον τρόπο εκμετάλλευσης του δωρουμένου χώρου,  αποσκοπούν στην εξυπηρέτηση του σκοπού των, ήτοι,  την  τουριστική ανάπτυξή της  Ναυπάκτου . …Λέγοντες δε «δωρεά επί σκοπώ» την τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου,  εννοούμε ότι ο χώρος αυτός πρέπει να χρησιμοποιηθεί για κάθε χρήση  που συμβάλει στην τουριστική προβολή της Ναυπάκτου, έχοντας ως μέσα αλλά και φορείς τον  πολιτισμό, τις παραδόσεις, τις τέχνες, τις επιστήμες κ.λ.π. …Έτσι ερμηνεύοντας τη βούληση των  δωρητών, όπως απαιτεί το άρθρο 200 του ΑΚ,  θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ο Δήμος έχει υποχρέωση να επιδιώξει την υλοποίηση του σκοπού των δωρητών, όχι μέσω της λειτουργίας των ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων, ως τοιούτων,  που είχε κατασκευάσει προ 30ετίας και πλέον ο ΕΟΤ, οι οποίες, ως γνωστόν,   έχουν ήδη  ερειπωθεί, αλλά μέσω  της εκμετάλλευσης του χώρου αυτών,  για άλλες χρήσεις, που προάγουν το πνεύμα, τον πολιτισμό, τις τέχνες, τις παραδόσεις του λαού, την επιστήμη, τις γνώσεις και την παιδεία, ώστε να ανταποκρίνονται στο ύφος και την υπόσταση των δωρητών,  ως πνευματικών ανθρώπων και ιδιαίτερα των αειμνήστων  Γεωργίου Αθανασιάδη Νόβα και Θεμιστοκλή Αθανασιάδη Νόβα…
2. Ερώτηση: Δικαιούται ο δωρεοδόχος Δήμος Ναυπάκτου να αναθέσει την εκμετάλλευση του εν λόγω ακινήτου, δι’ εκμισθώσεως, σε τρίτο επιχειρηματία εκτός του ΕΟΤ,  με σκοπό να λειτουργήσει στο χώρο αυτό πολυτελές ξενοδοχείο, κατηγορίας Β και άνω και σε κάθε περίπτωση, με τον τρόπο αυτό υλοποιείται (εκπληρώνεται) ο σκοπός των δωρητών ;
Απάντηση:… Επί του ερωτήματος αυτού η άποψή μας είναι κάθετη και οπωσδήποτε απαγορευτική στη δυνατότητα του Δήμου να εκμισθώνει ή οπωσδήποτε να παραχωρεί εξ ολοκλήρου τη χρήση και εκμετάλλευση του  δωρηθέντος ακινήτου σε τρίτους. Η άποψή μας αυτή δεν είναι αυθαίρετη αλλά ερείδεται επί του κειμένου των δύο συμβολαίων…
3. Ερώτηση:…. Έχουν δικαίωμα οι κληρονόμοι των δωρητών να ανακαλέσουν τη δωρεά εάν  δεν λειτουργήσει ο χώρος ως ξενοδοχείο;
Απάντηση:…. η άποψή μας είναι αρνητική το μεν διότι οι περιπτώσεις ς ανακλήσεως της δωρεάς αναφέρονται στο νόμο περιοριστικά και μέσα σε αυτές δεν υπάγεται η δωρεά αυτού του ακινήτου το δε διότι παρήλθεν η ετήσια αποσβεστική προθεσμία που ορίζει το άρθρο 507 του Α.Κ. και εκ τρίτου διότι οι συμβαλλόμενοι απέβλεπαν στην εκμετάλλευση του ακινήτου που θα συμβάλει στην τουριστική ανάπτυξη της Ναυπάκτου και όχι στη λειτουργία του ξενοδοχείου…

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Αν είναι κάτι παράνομο στην υπόθεση του ΞΕΝΙΑ, είναι το σημερινό του ξεπούλημα με τα πανωσηκώματα και την πρόσθετη δόμηση που καταστρέφει το χαρακτήρα του περιβολιού, κάτι που ο Νόβας διαρκώς απαγόρευε ενώ έθετε ως απαραίτητο όρο για να προχωρήσει η δωρεά, την διατήρηση του περιβολιού.. Για να μην θυμηθούμε και την λειτουργία του ΚΕΠ στον χώρο ενώ ο Νόβας απαγορεύει σαφώς την κατάτμηση του οικοπέδου. Κι αν είναι κάτι που αποδεικνύεται περίτρανα, είναι το ότι η σημερινή δημοτική πλειοψηφία παίζει παιχνιδάκια με τα συμφέροντα του Δήμου και των κατοίκων, έχοντας χάσει κάθε ίχνος σοβαρότητας.

Η γνώμη των ειδικών

Η γνώμη της σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ

Σε επιστολή του προέδρου της σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ προς το Δήμο Ναυπάκτου επισημαίνεται η ανάγκη να διατηρηθεί το ΞΕΝΙΑ, χωρίς πρόσθετη δόμηση και ν’ αναδειχθεί ο κήπος του. Αφήνεται δε σαφώς να εννοηθεί ότι μπορούν να βοηθήσουν το Δήμο αν δουλέψει σε αυτή την κατεύθυνση. Αντ’ αυτών όμως ο Δήμος προτίμησε να «σπρώξει» 6.000 ευρώ σε ένα γραφείο που  μας παρουσίασε μια μελέτη που δεν έπεισε σχεδόν κανένα.
Αντιγράφω λοιπόν από την επιστολή του προέδρου



«Τα ξενοδοχεία «Ξενία», σημαντικά, διεθνώς αναγνωρισμένα δείγματα της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στη μεταπολεμική μετεμφυλιακή Ελλάδα, αποτελούν κομμάτι της σύγχρονης πολιτιστικής – αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της χώρας και της ιστορίας της.
Η Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ, αναγνωρίζοντας την αρχιτεκτονική, ιστορική, εκπαιδευτική και οικονομική αξία τους, επισημαίνει την ανάγκη δραστηριοποίησης των αρμόδιων φορέων – ΥΠΠΟ, ΥΠΕΧΩΔΕ και  Δήμων στην κατεύθυνση του χαρακτηρισμού και της ανάδειξης των «Ξενία», αλλά και των άλλων σημαντικών εγκαταστάσεων του ΕΟΤ εκείνης της περιόδου, και είναι πρόθυμη να συμβάλλει στις διαδικασίες για τον απαραίτητο εκσυγχρονισμό και την αναβίωση τους χωρίς αλλοίωση της αρχιτεκτονικής τους ταυτότητας.
Το καθοριστικό στοιχείο ταυτότητας του Ξενία Ναυπάκτου είναι, κατά γενική ομολογία, ο κήπος του, ο οποίος παραχωρήθηκε από τον ιδιοκτήτη του Νόβα…. Γι’ αυτό τον κήπο υπάρχουν πολλά σχέδια στον ΕΟΤ. Ξεχωρίζει ένα με ημερομηνία 17/12/80,… στο υπόμνημα του οποίου αναφέρονται, 78 είδη δέντρων, θάμνων και αναρριχητικών που θα τον κοσμούν.
Το Ξενία της Ναυπάκτου διαθέτει, λοιπόν, μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία. Η σχέση του με τη φύση, κεντρική αρχή στο σχεδιασμό των Ξενία, πραγματώνεται μέσω ενός αστικού κήπου καθώς το κτίριο είναι μέσα στον αστικό ιστό και όχι στο φυσικό τοπίο. Απ’ αυτή την άποψη το Ξενία Ναυπάκτου πρέπει να διατηρηθεί ως σύνολο, κήπος και κτίσμα, να αποκατασταθεί και να περιλάβει συμβατές με την αρχιτεκτονική του ταυτότητα χρήσεις.»



Αλλά και ο πανελλήνιος σύλλογος Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ) έχει σαφή θέση
«…Tα Ξενία, αποτέλεσμα ενός σπουδαίου εγχειρήματος συνολικής ποιοτικής αρχιτεκτονικής προσέγγισης, τελούν σήμερα υπό καθεστώς σοβαρής απειλής. Η κατεδάφιση, απαξίωση και εγκατάλειψη, αλλά και η κακοποίηση από σύγχρονες ανεξέλεγκτες παρεμβάσεις της συγκεκριμένης κτιριακής υποδομής του ΕΟΤ έχει από καιρό προκαλέσει αντιδράσεις της ελληνικής και ξένης αρχιτεκτονικής κοινότητας.
Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων έχει επεξεργαστεί το θέμα και έχει πάρει συγκεκριμένη θέση για την άμεση προστασία και ανάδειξη των Ξενία. Η απόφασή του με τίτλο «Χαρακτηρισμός και αποκατάσταση των κτιριακών έργων του ΕΟΤ – Σύσταση Δικτύου Ξενία», προτείνει το χαρακτηρισμό των πιο αξιόλογων Ξενία ως διατηρητέων μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο τους,… Μετά και τις κατεδαφίσεις των Ξενία Ηρακλείου και Ιωαννίνων και τη συνεχιζόμενη κακοποίηση και εγκατάλειψη των υπολοίπων, η υπόθεση της προστασίας, ανάδειξης και διατήρησής τους είναι κρίσιμη και πιο επίκαιρη από ποτέ. Στα πλαίσια της ευαισθητοποίησης των αρχών και ανάσχεσης των καταστροφικών πρακτικών, που ακολουθούνται τα τελευταία χρόνια και με στόχο την υλοποίηση της παραπάνω πρότασης, ο ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ κάνει έκκληση δήλωσης συμπαράστασης με τη συλλογή υπογραφών. Έχουμε χρέος να προστατεύουμε την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά και να την παραδίδουμε ακέραιη στις επόμενες γενιές»


Τσίμας Νίκος και Μουσά Μυριάνθη,
Αρχιτέκτονες συνεργάτες του ΕΜΠ που εργάζονται για την ανάδειξη του «Δικτύου ΞΕΝΙΑ»
Από την παρέμβασή τους στις διήμερες εκδηλώσεις της Κίνησης Πολιτών για το ΞΕΝΙΑ


«…Τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει μια σημαντική προσπάθεια διάσωσης και αναβίωσης του Δικτύου Ξενία με πρωτοβουλία του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων και την στήριξη πολιτών του τόπου.         Το Ξενία Ναυπάκτου παρουσιάζει πολλά από τα χαρακτηριστικά που συνθέτουν την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του Δικτύου Ξενία. Η λιτότητα της κατασκευής επιτυγχάνεται με τα σύγχρονα υλικά (μπετόν και μέταλλο) να συνδυάζονται με τα τοπικά (πέτρα και ξύλο), ενώ χρησιμοποιείται κατασκευαστικός κάνναβος, που ταυτίζεται με το λειτουργικό, τυποποιώντας με αυτόν τον τρόπο την κατασκευή και μειώνοντας το κόστος αποπεράτωσής της. Οι δημόσιες από τις πιο ιδιωτικές λειτουργίες διαχωρίζονται αισθητά, οι κινήσεις οργανώνονται και είναι σαφείς, ενώ η χρήση της διαφάνειας και των συρόμενων κουφωμάτων επιτρέπει την αλληλεπίδραση του εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Οι υπαίθριοι χώροι που δημιουργούνται εντείνουν την αμφίδρομη αυτή σχέση, ενώ η κλίση του εδάφους αξιοποιείται και οδηγεί στην αλλαγή επιπέδου που κάνει τον όγκο της πτέρυγας των δωματίων ακόμα πιο διακριτό. Επίσης, πολλά μέρη του λειτουργικού εξοπλισμού, όπως οι πόρτες, τα παράθυρα, τα ξύλινα διαχωριστικά των δωματίων και τα προστατευτικά κάγκελα της βεράντας έχουν σχεδιαστεί λεπτομερώς. Τέλος, οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι μοιάζουν να αποτελούν κοινό τόπο πολλών Ξενία που βρίσκονται κοντά στα κέντρα πόλεων, αφού εκτός από το ξενοδοχείο της Ναυπάκτου, το χαρακτηριστικό αυτό παρουσιάζουν και τα Ξενία Βόλου και Ιωαννίνων.
   Εκτός από κοινά με τα υπόλοιπα Ξενία, το εν λόγω κτήριο παρουσιάζει και κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που δε θα έπρεπε να λησμονηθούν. Η δίρριχτη στέγη της πτέρυγας των υπνοδωματίων αποτελεί προφανώς πρόθεση ένταξης του κτηρίου στο κτιστό περιβάλλον της πόλης, αλλά ταυτόχρονα κι ένα συνθετικό στοιχείο που οργανώνει τους επιμέρους όγκους. Μερικά χρόνια μετά την έγκριση των σχεδίων του Μανουηλίδη από τον ΕΟΤ, ο παραδοσιακός χαρακτήρας του ιστορικού κέντρου της Ναυπάκτου επικυρώθηκε από το ελληνικό κράτος και η χρήση κεραμοσκεπής επιβλήθηκε -μεταξύ άλλων- στις νέες κατασκευές. Έτσι, το Ξενία Ναυπάκτου είναι από τα ελάχιστα κτήρια εντός του ιστορικού κέντρου και της προστατευόμενης ζώνης που συνδυάζουν την επιτυχή σύνθεση δωμάτων και στέγης, αποτελώντας ταυτόχρονα τμήμα ενός αξιόλογου πανελλήνιου δικτύου αρχιτεκτονικής και δείγμα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής μορφολογίας της πόλης.
   Άλλο χαρακτηριστικό του κτηρίου που παρουσιάζεται ιδιαίτερα σημαντικό είναι ο υπαίθριος χώρος που το περιβάλλει. Το ζήτημα της σχέσης κτηρίου και φύσης που διαπραγματεύεται το δίκτυο Ξενία μετασχηματίζεται σε ερώτημα σχέσης κτηρίου και φύσης εντός του αστικού ιστού στο ξενοδοχείο της Ναυπάκτου. Την απάντηση δίνει ένας αστικός κήπος, ο οποίος μεσολαβεί ανάμεσα στο κτήριο και την πόλη αλλά και το κτήριο και τη θάλασσα. Αυτή η αδόμητη παρένθεση εντός του αστικού ιστού και του παραλιακού μετώπου παρουσιάζεται εξέχουσας σημασίας σε μια σύγχρονη πόλη και αποτελεί όχι απλά τον καμβά πάνω στον οποίο ακουμπά το κτήριο αλλά ένα ενιαίο σύνολο με αυτό, αφού το προσδιορίζει και ταυτόχρονα προσδιορίζεται μέσω αυτού.
Από τη σύντομη παραπάνω ανάλυση, είναι εμφανής η σημασία του συγκεκριμένου κτηρίου τόσο για την πόλη της Ναυπάκτου, όσο και για το δίκτυο Ξενία που στο σύνολό του συνιστά ξεχωριστό κεφάλαιο στη νεοελληνική ιστορία της αρχιτεκτονικής. Για αυτό το λόγο, πριν από κάθε πιθανή μελλοντική  ανάπλαση του, το Ξενία Ναυπάκτου –τόσο το κτήριο όσο και ο κήπος- πρέπει να κηρυχθεί νεότερο διατηρητέο μνημείο. Με αυτόν τον τρόπο θα αποφευχθούν προσθήκες και επεκτάσεις που θα καταστρέψουν τον κήπο και θα απειλήσουν τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα του κτηρίου, και θα γίνει δυνατή η μελέτη επανένταξής του στην πόλη με όρους που δεν προσβάλουν τις βασικές αρχές του.»

Γνωρίζοντας όλα αυτά η πλειοψηφία επέλεξε το τέρας με τα πανωσηκώματα και τις επεκτάσεις. Όταν μας προσφέρεται η ευκαιρία να γίνουμε μια από τις ελάχιστες πόλεις στην Ελλάδα που θα διατηρήσουν και θα αναδείξουν ένα στολίδι της νεώτερης Ελληνικής Αρχιτεκτονικής!

Το συνεδριακό κέντρο δημιουργεί τουριστική ανάπτυξη, το ξενοδοχείο διαχειρίζεται την υπάρχουσα.

Ότι και να κάνουμε στο υπάρχον κτίριο δεν χωράνε τα πάντα. Όσο κι αν κάποιοι που θέλουν να φτιάξουν ομελέτα χωρίς να σπάσουν αυγά, φορτώνουν στο ΞΕΝΙΑ το οτιδήποτε, εμείς στην Κίνηση Πολιτών είμαστε υποχρεωμένοι να πάρουμε υπ’ όψη μας κάποιες παραμέτρους.

Μία από αυτές είναι το ότι είναι σοβαρό πλεονέκτημα για τη Ναύπακτο το να μείνει το ΞΕΝΙΑ διατηρητέο και να ενταχθεί στο δίκτυο των ΞΕΝΙΑ που προβάλλει την σύγχρονη Αρχιτεκτονική με σεβασμό στο περιβάλλον. Έτσι είμαστε αναγκασμένοι να κάνουμε επιλογές. Ένα δίλημμα είναι το τι θα είναι πιο χρήσιμο. Ένα ξενοδοχείο ή μια μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων που θα μπορεί να χρησιμοποιείται ως συνεδριακό κέντρο;
Κατ’ αρχήν για την τουριστική ανάπτυξη το συνεδριακό κέντρο είναι πολύ πιο χρήσιμο. Κάνουμε την εξής απλή σκέψη. Ένα νέο ξενοδοχείο δεν φέρνει νέους επισκέπτες απλά βοηθά για τις 10 – 20 ημέρες το χρόνο που υπάρχει μεγάλη ζήτηση, να τη διαχειριστούμε καλύτερα. Σκεφθείτε όμως ότι μόνο αν γίνουν 20 συνέδρια το χρόνο με 100 περίπου συνέδρους το καθένα, αυτό φέρνει (μαζί με τους συνοδούς των συνέδρων) 8 – 10.000 νέες διανυκτερεύσεις το χρόνο, που μπορούν να καλυφθούν από τα υπάρχοντα ξενοδοχεία αυξάνοντας την ετήσια πληρότητά τους. Και βέβαια το συνεδριακό κέντρο μπορεί τις υπόλοιπες μέρες να χρησιμοποιείται από τους κατοίκους της πόλης. Επιπλέον ένα συνεδριακό κέντρο δεν στήνεται από μόνο του. Πρέπει στον ίδιο χώρο να μπορείς να καλύψεις κι άλλες ανάγκες. Δηλαδή οι σύνεδροι δεν θα μπορούν να δουν ένα κινηματογράφο, κάποιο θέατρο, δεν θα μπορούν να επισκεφθούν ένα μουσείο;
Όταν στην Κίνηση Πολιτών λέμε ότι στο ΞΕΝΙΑ πρέπει να λειτουργήσει ένας ελεύθερος δημόσιος χώρος πολιτισμού με κινηματογράφο, θέατρο, αίθουσες εκδηλώσεων ξεκινάμε από την αφετηρία ότι υποχρέωση ενός δήμου είναι το να καλύπτει τις ανάγκες των κατοίκων. Να όμως που όταν η Ναύπακτος γίνει μια πόλη στην οποία αξίζει να ζεις, τότε αξίζει και να την επισκεφθείς. Οι υποδομές που προτείνουμε να γίνουν στο ΞΕΝΙΑ θα χαρίσουν στην Ναύπακτο μια νέα πλατεία με ένα τεράστιο παραθαλάσσιο κήπο που θα τον χαίρονται οι Ναυπάκτιοι αλλά και θα δημιουργήσει νέες αιτίες για να διαλέξει κάποιος να επισκεφθεί την πόλη μας.

ΟΤΑΝ ΣΤΗΝ ΑΜΜΟ ΧΤΙΖΕΙΣ ΠΑΛΑΤΙΑ

Δυστυχώς ο Δήμος Ναυπάκτου στη πρόσφατη συνεδρίασή του δ.σ. για το ΞΕΝΙΑ διάλεξε τον εύκολο δρόμο ή την πεπατημένη αν θέλετε. Δεν επέλεξε να δουλέψει ουσιαστικά για το ΞΕΝΙΑ. Γιατί η πρόταση της Κίνησης Πολιτών που είναι και πρόταση της πλειοψηφίας των Ναυπάκτιων, θέλει δουλειά για να υλοποιηθεί. Ενώ το να βγάλεις μια ανακοίνωση ότι ξεπουλάς το ΞΕΝΙΑ και να τη στείλεις σε πέντε εφημερίδες είναι απλό και σου δίνει και τη δυνατότητα να πουλάς τα φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Έτσι με μια αναθεσούλα των 6.000 ευρώ προέκυψε ένα κείμενο που θεωρεί ότι η Ναύπακτος χρειάζεται να «φυτέψει» στα 12 τελευταία ελεύθερα στρέμματα, στο κέντρο της πόλης ένα ξενοδοχείο τέρας, με διπλάσιες κλίνες, συνεδριακό κέντρο, πισίνες και χιλιάδες τ.μ. δόμησης ακόμη.

Τι κι αν ο μελετητής αγνοούσε το πόσες κλίνες έχουμε ήδη στη Ναύπακτο, τι πληρότητα έχουν τα ξενοδοχεία; Αγνοούσε ακόμη και το ότι δεν μπορεί να δοθεί άδεια για ξενοδοχείο 4*  εφ’ όσον γειτονεύει με δημοτικό σχολείο. Τέτοια εντολή πήρε και αναλόγως έπραξε.
Κανείς λοιπόν σήμερα δεν υποστηρίζει με σοβαρά στοιχεία ότι η Ναύπακτος έχει ανάγκη ένα τέτοιο ξενοδοχείο. Και πολύ περισσότερο κανείς δεν αποδεικνύει ότι αν έχουμε ανάγκη τέτοιου ξενοδοχείου αυτό πρέπει ντε και καλά να χτιστεί στο κήπο του Νόβα. Κανείς εκτός από τον επικοινωνιολόγο του δήμου, που εξακολουθεί να γράφει δελτία τύπου που απευθύνονται μόνο σε αλλοδαπούς και αναμασούν φληναφήματα περί ανάπτυξης και ανάδειξης του παραλιακού μετώπου του Γριμπόβου.

Γιατί όμως είναι δύσκολο να βρεθεί επενδυτής που θα υλοποιήσει τις αναπτυξιακές μπουρμπουλήθρες που εκτοξεύει η δημοτική πλειοψηφία;
Πρώτο πρόβλημα που θα αντιμετωπίσει είναι το οικονομικό. Και δέστε γιατί.
Όταν η διπλανή καφετέρια για 300 τ.μ. μαγαζί πληρώνει νοίκι 2.000 ευρώ, πόσα πρέπει να ζητήσει ο δήμος όταν νοικιάζει 2.800 τ.μ δομημένο χώρο και 12 στρέμματα κήπο; Αν κάνουμε έναν υπολογισμό με μια πολύ μικρή τιμή π.χ. 6.000 ευρώ το μήνα τότε προκύπτει ότι ζητάμε από τον επενδυτή να δώσει δυόμιση εκατομμύρια ευρώ για να νοικιάσει απλά τον υπάρχοντα χώρο. Μήπως μπορεί με λιγότερα από αυτά να αγοράσει 30 στρέμματα  λίγο πιο έξω και να φτιάξει εκεί αυτό που θέλει; Όταν μάλιστα σήμερα είναι σχεδόν αδύνατον να χρηματοδοτηθεί από τους αναπτυξιακούς νόμους γιατί αυτοί προκρίνουν την χρηματοδότηση πολύ μικρότερων μονάδων.
Και εκτός από το οικονομικό ποιος είναι αρκετά ριψοκίνδυνος ώστε να έρθει σε μια πόλη που δεν λειτουργεί την πολεοδομία της, ενώ στην προκήρυξη έχουμε βάλει όρο ότι η άδεια για τα παραπάνω κτίσματα πρέπει να έχει βγει σε 12 μήνες ενώ τα κτισίματα θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί σε 18 μήνες και μάλιστα σε ένα οικόπεδο με αρχαιολογικά ευρήματα; Η μήπως δεν θα μάθει ο επενδυτής ότι το επόμενο χρονικό διάστημα κατατίθεται φάκελος στην εφορεία νεωτέρων μνημείων που ζητά να κηρυχθεί το ΞΕΝΙΑ διατηρητέο; Δεν διδαχθήκαμε τίποτε άραγε από την προηγούμενη τετραετία, που ο μόνος «επενδυτής» που εμφανίστηκε ήταν ο γνωστός κ. Σπηλιόπουλος που άφησε πίσω του χαλάσματα;

Το ερώτημα όμως είναι το γιατί άραγε η δημοτική πλειοψηφία διάλεξε αυτό το δρόμο. Νομίζω ότι διάλεξε την εύκολη λύση της παραπλάνησης των Ναυπακτίων. Φτιάχνει μια συνταγή που περιλαμβάνει καμιά διακοσαριά δωμάτια, προσθέτει λίγο γκλαμουριά με τη πισίνα, βάζει σαν κερασάκι στην τούρτα και δυο δόσεις δήθεν τουριστικής ανάπτυξης λέει ότι αυτό οραματίζεται έστω κι αν δεν πατάει πουθενά και ελπίζει ότι έτσι θα κυλήσει ο λίγος χρόνος που μένει μέχρι τις εκλογές και μετά βλέποντας και κάνοντας!
Οτιδήποτε άλλο και να διάλεγε θα ήθελε δουλειά και κυρίως θα έπρεπε οι ίδιοι να πάρουν το ρίσκο για τις επιλογές τους. Ενώ τώρα κι αν αποτύχουν θα μπορούν να τα φορτώσουν όλα στη διεθνή κρίση και στην κάμψη του τουρισμού, που δυσκόλεψε τους επενδυτές.

Τι χρειαζόμαστε στη Ναύπακτο

Το ΞΕΝΙΑ Ναυπάκτου είναι ίσως το μοναδικό στην Ελλάδα που έχει μόνο ΠΑΡΕΛΘΟΝ. Εδώ και χρόνια το ΜΕΛΛΟΝ του υποθηκεύεται από τους εκάστοτε τοπικούς άρχοντες, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η γνώμη των Ναυπάκτιων .
Η Κίνηση Πολιτών Ναυπάκτου, αλλά και άλλοι συμπολίτες και φορείς της πόλης, εδώ και τρία χρόνια επέμεναν στην ανάγκη καταγγελίας της σύμβασης με τον «επενδυτή».
Εκ του αποτελέσματος δικαιωθήκαμε. Έστω και καθυστερημένα ο Δήμος Ναυπάκτου κατήγγειλε τη σύμβαση. Έτσι σήμερα, το ΞΕΝΙΑ, αν και απαξιωμένο με την πάροδο των χρόνων, έχει επιστρέψει στα χέρια του Δήμου.

Και τώρα…το δίλημμα που έχουμε μπροστά μας είναι:
·    Θα δοθεί ο τελευταίος ελεύθερος χώρος στο κέντρο της πόλης στους δημότες, για χρήση από όλους ή θα «θυσιαστεί» για ιδιωτική χρήση;
·    Θα συμβάλλει η χρήση του στη διαμόρφωση της Ναυπάκτου σε πόλη ελκυστική για τους κατοίκους της πρώτα και επομένως και για τους επισκέπτες της ή θα «φυτευτεί» στη θέση του ένα μεγαθήριο , που θα σκοτώσει το μέλλον της πόλης ;
Εμείς, στην Κίνηση Πολιτών Ναυπάκτου , έχουμε δώσει απάντηση σε αυτό το δίλημμα. Έχουμε ως αφετηρία στη σκέψη μας ότι τα 12 στρέμματα του κήπου του Νόβα πρέπει να λειτουργήσουν ως μια μεγάλη παραλιακή πλατεία και τα υπάρχοντα κτίσματα να αποκτήσουν χρήσεις που να καλύψουν ανάγκες της πόλης και των κατοίκων της.

Αν στην δική μας πρότασή μας βάζαμε έναν τίτλο, αυτός θα ήταν ο παρακάτω:
«Το ΞΕΝΙΑ να γίνει ένας χώρος πολλαπλών δραστηριοτήτων στον οποίο κάθε δημότης να έχει ελεύθερη πρόσβαση».
Και εννοούμε πολύ απλά ότι ο χώρος του ΞΕΝΙΑ, χωρίς να προσθέσουμε καθόλου δόμηση σε αυτόν και σεβόμενοι την αρχιτεκτονική του υπάρχοντος κτίσματος, θα μπορούσε να στεγάσει ποικίλες δραστηριότητες που είναι απαραίτητες σε μια πόλη που σέβεται τον εαυτό της. Μια μεγάλη πλατεία 12 στρεμμάτων με τις πολιτιστικές δραστηριότητες να κυριαρχούν στο χώρο. Κι αυτό προσπαθήσαμε να κάνουμε τις δυο μέρες που λειτουργήσαμε τον χώρο. Καταγράψαμε λοιπόν κάποιες ιδέες, θέλοντας να δείξουμε στην τοπική κοινωνία τι ακριβώς εννοούμε.
Καταλαβαίνουμε επίσης πως αυτές δεν μπορεί να είναι οι μοναδικές ιδέες για την διαμόρφωση ενός μεγάλου τμήματος του κέντρου της πόλης και επειδή μιλάμε για μια παρέμβαση που θα χαρακτηρίζει την Ναύπακτο για τα επόμενα πενήντα χρόνια, προτείνουμε την προκήρυξη αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών για την αξιοποίηση του χώρου αυτού. Καταλήγοντας έτσι, στο τι ακριβώς θέλουμε σαν πόλη, θα προχωρήσουμε και στην υλοποίησή του.

Για παράδειγμα (και μόνο) αναφέρουμε μερικές πιθανές χρήσεις:
ü    Μια αίθουσα εκδηλώσεων-συνεδρίων, που θα προσφέρει υπηρεσίες ποιότητας και διοργάνωσης συνεδρίων, κάτι που δεν μπορεί να κάνει η μοναδική μέχρι σήμερα Παπαχαραλάμπειος αίθουσα.
ü    Μικρότερες αίθουσες για εκδηλώσεις, που δεν απευθύνονται σε μεγάλο κοινό και ένας εκθεσιακός χώρος.
ü    Ένα δημοτικό κινηματογράφο - θέατρο.
ü    Δεν αποκλείουμε να λειτουργεί μια καφετέρια αλλά και να ενοικιαστούν κάποιοι χώροι που θα προκύψουν από την ενοποίηση των δωματίων, σε ντόπιους καλλιτέχνες που διατηρούν ήδη σχολές μουσικής, ζωγραφικής, θεάτρου, χορού κλπ ώστε ο χώρος να είναι καθημερινά ζωντανός με τη δημιουργία ενός αρχικού κυττάρου πολιτισμού στο χώρο. Έτσι μπορεί ο δήμος να ωφεληθεί, από το ενοίκιο και με τα χρήματα αυτά να μπορεί να λειτουργήσει απρόσκοπτα το χώρο του ΞΕΝΙΑ.
ü    Ίσως εδώ μπορεί να συγκεντρωθούν τα τόσα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν προκύψει από ανασκαφές στην περιοχή και να λειτουργήσει ένα τμήμα του χώρου ως μουσείο
ü    Εδώ μπορεί να βρει δωρεάν στέγη η ερασιτεχνική δραστηριότητα συλλόγων, ομίλων της πόλης μας. Να στεγαστούν τα ερασιτεχνικά μουσικά και άλλα σχήματα που υπάρχουν στην Ναύπακτο.
Στον προαύλιο χώρο του ΞΕΝΙΑ θα μπορούσε να λειτουργήσει:
ü    Ένας χώρος με δυνατότητα για διοργάνωση υπαίθριων εκδηλώσεων το καλοκαίρι.
ü    Παράλληλα στον υπόλοιπο χώρο προτείνουμε την αναδημιουργία του κήπου του Νόβα.
ü    Στη βορεινή πλευρά ένα χώρο στάθμευσης για όσους θα κατευθύνονται στο χώρο αυτό.
Αν μάλιστα σκεφθούμε και το Γρίμποβο από το ΞΕΝΙΑ μέχρι το αλσύλλιο και τον χώρο των παζαριών χωρίς αυτοκίνητα χειμώνα-καλοκαίρι, διαμορφωμένο έτσι ώστε να στεγάζει και άλλες δραστηριότητες εκτός από καφετέριες και εστιατόρια, τότε η Ναύπακτος αλλάζει εντελώς όψη. Θα μιλάμε για την πόλη με την μεγαλύτερη παραλιακή πλατεία σε όλη την Ελλάδα με βαθύσκιωτα πλατάνια και καθαρή (ελπίζουμε) θάλασσα.

Αντί για όλα αυτά με πρόσφατη απόφασή του το δημοτικό συμβούλιο, ονειρεύεται να υψώσει τείχη στο Γρίμποβο μιλώντας για ένα ξενοδοχείο – τέρας με χιλιάδες τ. μ. δόμησης ακόμη. Θεωρούμε ότι δεν πρέπει να τους αφήσουμε να προχωρήσουν. Οι Ναυπάκτιοι δεν πρέπει να χάσουν αυτή την ευκαιρία.